تازه‌ترین قسمت‌ها
چگونه هوش مصنوعی به کارزار مقابله با سرطان وارد می‌شود؟-دکتر شهرام کُردستی توضیح می‌دهد
۹ مهر ۱۴۰۲ · ۱۴ دقیقه
در روند مقابله و ریشه‌کن کردن سرطان، علم پزشکی راهکار تشخیص زودرس را از مهمترین اقدامات برای کاهش آمار ابتلا به سرطان می‌داند و از پیشرفته‌ترین ابزار برای تشخیص زودرس سرطان بهره می‌گیرد. هوش مصنوعی، که جهان را در آستانه تحولی بی‌سابقه قرار داده است، در علم پزشکی نیز به یاری متخصصان آمده است: از آن‌جمله، در کنار آزمایش‌های مختلف تشخیصی، همچون رادیوگرافی، بیوپسی و انواع مختلف راههای تشخیص، هوش مصنوعی نیز به ابزاری برای تشخیص سریعتر و دقیقتر متخصصان درآمده است. انستیتو کوری در فرانسه، به همراهی یک موسسه تحلیل داده‌های پزشکی، موفق شد تا عمکرد و کاربرد بالینی یک الگوریتم هوش مصنوعی که قادر به تشخیص سرطان پستان است، را اعلام کند. بر اساس این مطالعه، هوش مصنوعی با کاهش خطا، زمینه را برای بهبود کیفیت تشخیص هموار می‌سازد. آیا هوش مصنوعی قادر است در مراحل زودهنگام، ابتلا فرد به سرطان را تشخیص دهد؟ تاکنون، تشخیص بالینی توسط هوش مصنوعی در کدام انواع سرطان‌ها مورد تایید کلینیکی قرار گرفته است؟ چه ابزار و روش‌هایی برای تشخیص انواع سرطان با استفاده از هوش مصنوعی لازم است؟ در این شماره از برنامه دانش و فناوری، دکتر شهرام کُردستی، استاد ایمنی‌شناسی سرطان در دانشگاه کینگزکالج در بریتانیا و متخصص سرطان خون در بیمارستان گایز* لندن، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره چگونگی استفاده از هوش مصنوعی در درمان سرطان توضیح می‌دهد. Guy's Hospital*
برای افزودن برچسب وارد شویدآشنایی با «شاخص سیری» راهی برای انتخاب بهترین مواد خوراکی-یاسمن هاشمی توضیح می‌دهد
۲ مهر ۱۴۰۲ · ۸ دقیقه
بسیاری از افراد به هنگام شروع یک رژیم خوراکی برای کاهش وزن، اقدام به حذف وعده‌های غذایی یا برخی از مواد خوراکی می‌کنند. اما نوع مواد خوراکی که فرد انتخاب می‌کند بر بروز احساس سیری تاثیرگذار است. بعبارتی نوع مواد خوراکی که فرد انتخاب می‌کند میزان سیری او را مشخص می‌کند. احساس سیری، احساسی است که با از دست دادن اشتها پس از خوردن غذا اتفاق می‌افتد و با مقیاسی به نام شاخص سیری اندازه‌گیری می‌شود. شاخص سیری چگونه قابل محاسبه است و خوراکی‌های سیرکننده دارای چه مشخصاتی هستند؟ یاسمن هاشمی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی درباره شاخص سیری توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا ایران در حوزه «هوش مصنوعی» به جایگاهی معتبر دست نیافته است؟-علی نیکویی توضیح می‌دهد
۱۹ شهریور ۱۴۰۲ · ۹ دقیقه
شرایط جهانی، کشورهای توسعه یافته و شماری از کشورهای در حال توسعه را وادار کرده تا با توان خود را برای استفاده از هوش مصنوعی بکار گیرند. در منطقه خاورمیانه، برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس، در راستای استفاده از هوش مصنوعی و فن‌آوری‌های برتر، «وزارت هوش مصنوعی» تاسیس کردند. بر اساس بررسی‌های تحلیل داده‌ها، تعدادی از همسایه‌های ایران در رتبه‌بندی سهم و جایگاه کشورها از توسعه هوش مصنوعی، رتبه قابل قبولی کسب کردند اما ایران در اولین رتبه‌بندی جهانی از توسعه هوش مصنوعی جایگاهی ندارد. چرا استفاده از هوش مصنوعی برای کشورهای در حال توسعه ضروری است؟ چه زیرساخت‌هایی برای توسعه هوش مصنوعی لازم است؟ ایران، با چه محدودیت‌های زیرساختی روبروست؟ عدم توسعه هوش مصنوعی، چه عواقبی برای کشورها به دنبال خواهد داشت؟ توضیحات علی نیکویی، کارشناس ارشد امنیت سایبری، در هلند، از طریق پادکست در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا روند تخلیه پساب نیروگاه اتمی فوکوشیما بحث‌برانگیز شده است؟-فرید صفری توضیح می‌دهد
۱۲ شهریور ۱۴۰۲ · ۱۲ دقیقه
جمع‌آوری و دفع پسماند و پساب اتمی از بخش‌های اصلی کنترل آلودگی ناشی از صنایع هسته‌ای است. ژاپن، روند تخلیه و رهاسازی آب جمع شده در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما به اقیانوس را آغاز کرده است. موضوعی که با واکنش‌های زیادی همراه شده است. روند رهاسازی پساب رادیواکتیو نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما تا مارس ۲۰۲۴ قرار است به طول بیانجامد. در مرحله اول رهاسازی اعلام شد که ظرف ۱۷ روز ۷۸۰۰ تن پساب در اقیانوس تخلیه می‌شود. اما این عملیات پرسشهایی را درباره چگونگی روند رهاسازی پساب رادیواکتیو مطرح کرده است. چرا عملیات رهاسازی پساب نیروگاه فوکوشیما پرسش‌برانگیز شده است؟ عملیات رهاسازی آب آلوده به رادیو اکتیو چه عواقب و خطرات زیست محیطی را به دنبال خواهد داشت؟ دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری توضیح می‌دهد که چرا با وجود موافقت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روند رهاسازی پساب اتمی نیروگاه فوکوشیما با مخالفت مواجه شده است.
برای افزودن برچسب وارد شویدویروس کرونا و سویه "اریس": آیا واکسنها هنوز کارآیی دارند-ماهان غفاری پاسخ می‌دهد
۵ شهریور ۱۴۰۲ · ۷ دقیقه
در فصل گرما و در حالیکه بازار سفرهای تابستانی و رفت‌وآمدهای مسافران داغ است، گردش سویه‌های مختلف ویروس کرونا هم در جریان است. افزایش آمار مراجعان با نشانه‌های ابتلا به کووید نگرانی‌هایی را به همراه داشته است. از جمله نگرانی‌های پرسش‌برانگیز عبارتند از اینکه "آیا ماسک‌ها دوباره بازمی گردند"، "آیا با ورود به فصل سرما با افزایش همزمان سرماخوردگی و ابتلا به کووید روبرو خواهیم شد"، "واکسنها هنوز موثرند؟". در پی نگرانی از شیوع سویه اریس، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد: این سویه را از نزدیک زیر نظر دارد. بر اساس اظهارات کارشناسان بهداشتی، سویه اریس، با سرعتی بیشتر از سویه اومیکرون قابل گسترش است. از سویه جدید ویروس کرونا BA.2.86 و سویه اریس چه می دانیم؟ آیا با نزدیک شدن به فصل سرما باید نگران گسترش سویه های ویروس کرونا باشیم؟ چرا هنوز اطلاعات زیادی درباره سویه جدید در دست نیست؟ برنامه کشورها از جمله ایران برای واکسیناسیون در مقابله با سویه جدید چیست؟ آیا واکسنها هنوز کارآیی داشته و موثرند؟ ماهان غفاری، محقق همه‌گیرشناسی و تکامل ویروس در دانشگاه آکسفورد در بریتانیا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری در خصوص تازه‌های دانش درباره سویه‌های جدید ویروس کرونا توضیح می دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدمهمترین نکات پژوهش سازمان جهانی بهداشت که درباره شیرین‌کننده آسپارتام چیست؟-یاسمن هاشمی پاسخ می‌دهد
۳۰ مرداد ۱۴۰۲ · ۸ دقیقه
دغدغه‌های افزایش وزن، حفظ سلامتی و جلوگیری از پیشرفت بیماری، بسیاری از افراد را از احساس لذت از شماری از خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین و حاوی قند محروم کرده است. اما شیرینی‌های مصنوعی، از جمله مهمترین موادی هستند که به دلیل داشتن کالری کم و شیرینی بالا، برای جایگزینی شکر توصیه می‌شوند. آسپارتام یکی از محبوب‌ترین شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که جایگزین شکر در مواردی بسیار شده است. اما سازمان جهانی بهداشت، بالاترین مرجع بهداشتی در جهان، در گزارشی تصمیم نهائی خود را درباره نتایج پژوهش‌های آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان و پژوهش هیئتی زیر نظر سازمان جهانی بهداشت و سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد، اعلام کرد. مطالعات انجام شده از سوی آژانس تحقیقات سرطان سازمان جهانی بهداشت بر روی انسان حاکی از آن است که شواهد «محدود» نشان می‌دهد که «احتمال می‌رود» آسپارتام با سرطان کبد مرتبط است. در گزارش بر روی واژه‌ی «محدود» تاکید شده است. سازمان غذا و داروی آمریکا هم در راستای تصمیم سازمان جهانی بهداشت می‌گوید شواهد علمی از ایمن بودن آسپارتام حمایت می‌کند. آیا باید در مورد مصرف این ماده محبوب نگران باشیم؟ آسپارتام چیست و چه مصرفی دارد؟ مهمترین نکات پژوهش سازمان جهانی بهداشت که درباره شیرین‌کننده آسپارتام چیست؟ مشروح توضیحات یاسمن هاشمی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی در اسپانیا، درباره نتایج پژوهش بر روی شیرین‌کننده آسپارتام از طریق پادکست و فایل صوتی در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا کمبود و قطعی برق در ایران پایانی ندارد-دکتر فرید صفری پاسخ می‌دهد
۲۳ مرداد ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
کمبود و قطعی برق در ایران، از جمله بحران‌های کشور است که در فصل تابستان به موضوع مورد بحث تبدیل می‌شود اما آسیب‌های ناشی از کمبود برق مختص به فصلی خاص نیست، هر چند که با افزایش جمعیت ایران و افزایش درجه حرارت در فصل گرم، این کمبود برای تمامی اقشار جامعه قابل لمس می‌شود. بر اساس آخرین گزارش‌های منابع خبری در ایران، ارزیابی‌ها حاکی از آن است که نزدیک به ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت تولیدی برق در ایران، در فصل گرما، در نتیجه کاهش توان نیروگاه‌های برق‌آبی، از مدار خارج می‌شود که این موضوع موجب می‌شود تا شدت فشار بر نیروگاه‌های برق فرسوده حرارتی افزایش یابد. ایران، در حالی برای تامین برق به انرژی‌های فسیلی از منابع طبیعی از جمله نفت و گاز وابسته است که این کشور در شرایط مناسبی برای بهره‌برداری از انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر همچون خورشید و باد قرار دارد. عدم بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر و وابستگی به منابع فسیلی همچون منابع گاز، موجب شده است تا ایران، سهم اندکی در تجارت جهانی گاز را کسب کند. چرا ایران با بحران قطعی برق مواجه است؟ ایران به چند هزار مگاوات برق نیاز دارد و مهمترین نیروگاه‌های کشور با چه ظرفیتی فعال هستند؟ سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید برق در ایران چقدر است؟ دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره مهمترین دلایل قطعی برق و عدم بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید برق توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویددریاچه ارومیه؛ آیا حفظ سطح بقاء و جلوگیری از خشکی کامل دریاچه ممکن است؟-منصور سهرابی پاسخ می‌دهد
۱۵ مرداد ۱۴۰۲ · ۱۲ دقیقه
بحران کم‌آبی دریاچه ارومیه، که نابودی جزایر این دریاچه و فرار حیوانات وحشی آنها، ورود گونه‌های مهاجم، ایجاد کانون‌های گرد و غبار نمکی در منطقه و تهدید سلامت مردم را به همراه داشته است، با بحرانی جدی بر اساس نتایج یک پژوهش جدید که از سوی دانشگاه صنعتی شریف منتشر شده است، روبروست. در این گزارش بر اساس پژوهش دانشگاه صنعتی شریف، وضعیت بزرگترین دریاچه‌ی داخلی ایران و یکی از ۲۵ دریاچه بزرگ جهان، در شرایطی بحرانی‌تر از گذشته اعلام شده است اما نگران‌کننده‌ترین بخش این پژوهش، هشدار نسبت به فرارسیدن یک بحران بزرگ و «پیش‌بینی خشک شدن دریاچه تا شهریور ۱۴۰۲» است. سطح تراز دریاچه ارومیه در شرایط نرمال حدود ۱۲۷۷ متر بوده که مساحت آن به ۵۴۰۰ کیلومترمربع و حجم آب به ۳۲ میلیارد مترمکعب می‌رسد بر أساس پیش‌بینی پژوهش دانشگاه صنعتی شریف و بحرانی که دریاچه ارومیه را تهدید می‌کند، وضعیت دریاچه در چه شرایطی قرار دارد؟ مهمترین عوامل کم‌آبی دریاچه ارومیه چیست؟ چرا راهکارهای کارگروه ملی احیای دریاچه ارومیه تاکنون ناکام بوده‌اند؟ آیا راهی برای برای نگهداشتن سطح بقاء برای دریاچه وجود دارد؟ دکتر منصور سهرابی، بوم شناس و کارشناس ارشد محیط زیست، در آلمان، در این شماره از برنامه دانش و فناوری، درباره شرایط بحرانی دریاچه ارومیه و راههای احتمالی نجات آن توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدآنچه باید درباره «ارزیابی چرخه حیات» بدانیم-دکتر فرید صفری پاسخ می‌دهد
۸ مرداد ۱۴۰۲ · ۱۷ دقیقه
نگرانی از کمبود مواد خام و منابع انرژی در نیمه قرن بیستم میلادی باعث شد تا گرایش برای پیدا کردن راههای محاسبه یکپارچه مصرف انرژی در جهان بیش از پیش إحساس شود. همزمان مطالعات بر روی مقایسه مواد با تاثیر بر محیط زیست رو به افزایش گذارد. مطالعات زیست‌محیطی در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی مبتنی بر انرژی با بهره‌گیری از روشی با عنوان «ارزیابی چرخه حیات» بطور عمده توسط موسسات خصوصی انجام می‌شد. اما نظریه به وجود آمدن ارزیابی چرخه حیات زمانی قوت گرفت که موضوعات زیست محیطی از سوی جوامع و دولت‌ها بیشتر مورد توجه قرار گرفت. ارزیابی چرخه حیات یا Life Cycle Assessment یکی از روش های ارزیابی زیست محیطی بعد از ارزیابی فنی و اقتصادی است که کمک می‌کند تا یک محصول علاوه بر ابعاد فنی و اقتصادی از نقطه نظر زیست محیطی نیز با اطمینان بیشتری به چرخه مصرف وارد شود. مراحل اجرای ارزیابی چرخه حیات چگونه انجام می شود و نیازمند چه امکاناتی است؟ مزایای و نواقص ارزیابی چرخه حیات چیست و چگونه به پایداری محیطزیست کمک می‌کند؟ دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره مراحل اجرایی شدن ارزیابی چرخه حیات توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدگرمایش زمین؛ چرا اقیانوس‌ها ریه زمین هستند؟-دکتر فرید صفری پاسخ می‌دهد
۱ مرداد ۱۴۰۲ · ۱۳ دقیقه
اقیانوس، بزرگترین پهنه آبی، نقشی عمده در زندگی و معیشت هفت میلیارد انسان ساکن کره زمین ایفا می‌کند. اقیانوس ده‌ها هزار گونه جانوری را در خود جای داده و منبع حیات و تولید نیمی از اکسیژن مورد نیاز زمین است. اقیانوس‌ها، علاوه بر نقش اقتصادی، منابعی موثر در مقابله با تغییرات اقلیمی و چالش‌های زیست‌محیطی نیز هستند. از اقیانوس‌ها بعنوان ریه آبی زمین نام برده می‌شود، چرا و نقش اقیانوس در کنترل و کاهش تاثیرات تغییرات اقلیمی چیست؟ چگونه اقیانوس‌ها بعنوان مهترین متحد بشر برای کاهش و کنترل تغییرات اقلیمی تبدیل شدند؟ مهمترین چالش‌های اقیانوس‌ها در مقابله با گرمایش زمین چیست؟ دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره تاثیر اقیانوس‌ها در کنترل تغییرات اقلیمی توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا ایران با همسایگان خود دچار بحران آبی است-منصور سهرابی پاسخ می‌دهد
۲۵ تیر ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
ایران اگر چه همواره کشوری کم‌آب بوده و با کمبود منابع آب درگیر بوده است اما تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و افزایش تقاضا، بهره‌برداری مفرط از منابع آبی، مدیریت ناکارآمد و به کارگیری شیوه‌های سنتی به ویژه در بخش کشاورزی، بر این بحران دامن زده است. بحران کم‌آبی در سرزمین ایران، بحرانی که فقط ناشی از چالش‌های اقلیمی نیست، به عنوان یک موضوع ژئوپلیتکی نیز تجلی پیدا کرده و با سیاست نیز چنان گره خورده است که سایه این بحران و اختلافات با کشورهای همسایه می‌تواند آتش جنگ با همسایگان را برافروزد. اگرچه مدیریت کارآمد و استفاده از فناوری پیشرفته از مهمترین راهکارهای مقابله با بحران جدی آب در ایران است اما مهار این بحران، بدون تغییر در سیاست‌های کلان و تعاملات با همسایگان میسر نیست. ایران ۲۷ رودخانه مشترک با کشورهای هم‌جوار و ۸۹ رودخانه مرزی دارد. چرا ایران با کمبود آب مواجه است؟ دیپلماسی آب ایران در قبال همسایگان چییست؟ چه راهکارهایی، فارغ از نگاه سیاسی، برای حل این بحران با کشورها همسایه وجوددارد؟ دکتر منصور سهرابی، بوم شناس و کارشناس ارشد محیط زیست، در آلمان، در این شماره از برنامه دانش و فناوری، به بررسی بحران آبی ایران و کشورهای همسایه می‌پردازد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا رعایت رژیم خوراکی برای کم‌کاری تیروئید مفید است؟-یاسمن هاشمی توضیح می‌دهد
۱۸ تیر ۱۴۰۲ · ۱۱ دقیقه
کم‌کاری تیروئید یک اختلال در عملکرد تیروئید است که باعث تولید ناکافی هورمون‌ها تیروئید می‌شود. کم‌کاری تیروئید، علاوه بر گواتر، عوارضی از جمله مشکلات قلبی، افسردگی، کاهش عملکرد ذهنی، ضعف عضلات یا از دست دادن کنترل عضلانی را موجب می‌شود. یک رژیم خوراکی مناسب هم به حفظ عملکرد طبیعی تیروئید و هم به کم‌کاری تیروئید کمک می‌کند. مشورت با یک متخصص تغذیه، کمکی به بیمار در جهت اصلاح کم‌کاری تیروئید است. در رژیم کم‌کاری تیروئید چه بخوریم و کدام مواد خوراکی ممنوعیت یا محدودیت دارند؟ چرا کاهش وزن برای کم‌کاری تیروئید مفید است؟ توضیحات یاسمن هاشمی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، درباره مهمترین نکات تغذیه‌ای در کم‌کاری تیروئید، از طریق پادکست در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدقسمتی که به دنبالش بودید
مقاومت به انسولین و مهمترین نکات رژیم خوراکی-یاسمن هاشمی توضیح می‌دهد
۱۱ تیر ۱۴۰۲ · ۱۱ دقیقه
انسولین، یکی از هورمون‌های مهم است که بسیاری از فرایندهای بدن را کنترل می‌کند. مشکلات مربوط به هورمون انسولین، از عمده‌ترین مشکلات سلامتی بشر در جهان مدرن معاصر است. وقتی سلول‌های بدن به هورمون انسولین واکنش نشان نمی‌دهند، در اصطلاح پزشکی، این وضعیت مقاومت به انسولین نامیده می‌شود، موضوعی که منجر به افزایش سطح گلوکز خون شده و به مرور زمان به پیش دیابت و دیابت نوع ۲ منجر می‌شود. علاوه بر دیابت نوع ۲، مقاومت به انسولین با چندین بیماری دیگر، از جمله سندروم متابولیک، مجموعه‌ای از مشکلات که سلامت فرد را به خطر می‌اندازد، و بیماری قلبی و عروقی، بیماری کبد چرب غیر الکلی و سندرم تخمدان پلی کیستیک ارتباط مستقیم دارد. بر اساس آخرین آمار مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، در ایران ۱۱درصد افراد بالای ۲۵ سال دیابت دارند. سبک زندگی، همچنین تغذیه نامناسب، افزایش چاقی و اضافه وزن عاملی در افزایش مبتلایان به دیابت در ایران است. مقاومت به انسولین یک وضعیت پیچیده است که می تواند به طرق مختلف بر سلامت انسان تأثیر بگذارد اما از آنجایی که این وضعیت تا پیش از تبدیل به دیابت یا دیابت نوع ۲ هیچ علامتی ندارد، بهترین روش برای بهبود وضعیت جسمانی و جلوگیری از مقاومت به انسولین، حفظ وزن مناسب، ورزش منظم و تغذیه و رژیم غذایی مناسب است. چرا حفظ وزن مناسب با تغذیه مناسب برای پیشگیری از مقاومت به انسولین مهم است؟ حفظ کدام گروه از مواد خوراکی مهم است؟ مصرف کدام گروه از مواد خوراکی باید محدود شود؟ توضیحات یاسمن هاشمی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، درباره مهمترین نکات تغذیه‌ای در مبتلایان به مقاومت انسولین از طریق پادکست در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدزنان، دربندِ واپس‌گرایان؛ چرا تابوی قاعدگی زنان باید شکسته شود؟- گفتگو با شهلا شفیق
۶ خرداد ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
۲۸ ماه مه، برابر با هفتم خرداد ماه، روز جهانی بهداشت قاعدگی یا سیکل زنانه نام گرفته است. این روز با هدف آموزش جوامع درباره قاعدگی و درک چرخه قاعدگی زنان به نام روز جهانی بهداشت قاعدگی نام‌گذاری شده است. با وجود پیشرفت‌های جهانی، جایگاه زنان، حتی در جوامع سنتی، دیگر در پستوهای خانه نیست. زنان به بالاترین رده‌های شغلی در جهان راه پیدا کردند، از پزشکی تا صنایع مختلف از کشاورزی تا سفر به فضا. اما، هنوز تابوی چرخه خونریزی ماهانه، که گاه با شرم همراه است شکسته نشده است. فرهنگ برخی از کشورهای آسیایی و خاورمیانه از جمله ایران، در بخش‌های سنتی و افغانستان اجازه نمی‌دهد که زنان درباره این موضوع طبیعی صحبت کنند. از این رو، آگاهیِ بخش بزرگی از زنان درباره این موضوع و بهداشت آن اندک است. زنان، در این ۷ روز، نه تنها در حریم خانه و خویشاوندان، بلکه در محیط کار، احساس متفاوتی را تجربه می‌کنند. از دردهای قاعدگی که گاه به اجبار حفظ ظاهر می‌کنند تا استفاده از داروهای تسکین‌بخش و وسایل بهداشتی. از آنجایی‌که ماه می پنجمین ماه سال است و بسیاری از بانوان هم به طور متوسط پنج روز در هر ماه دچار خونریزی می‌شوند و چرخه قاعدگی بانوان معمولاً ۲۸ روز است، ۲۸ ماه می به‌عنوان نمادی برای توجه به بهداشت قاعدگی انتخاب شده است. چرا قاعدگی به تابو تبدیل شده است و زنان به نشانه شرم و حیا باید آن را پنهان کنند؟ اهمیت آشنایی دختران با قاعدگی، پیش از ورود به این مرحله، چه تاثیری در رشد اجتماعی دختران دارد؟ نقش رسانه‌ها در آموزش دختران به ویژه در جوامعی همانند ایران و أفغانستان که مذهب صحبتِ عمومی درباره قاعدگی زنان را تابو می داند، چیست؟ دکتر شهلا شفیق، جامعه‌شناس و نویسنده، ساکن پاریس، درباره اهمیت شکستن تابوی قاعدگی زنان در گفتگو با بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدژندرمانی چگونه در درمان سرطان عمل می‌کند؟-دکتر شهرام کُردستی توضیح می‌دهد
۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ · ۹ دقیقه
جهان، با حقایق جدید و پیشرفت‌های چشمگیری در مبارزه با بیماری سرطان روبروست. سالانه، تعداد زیادی جان خود را بر اثر ابتلا به سرطان از دست می‌دهند اما محققان با روشهای درمانی جدید در تلاش هستند تا از یک سو میزان مرگ و میر ناشی از ابتلا به انواع سرطان را کاهش داده و از سوی دیگر، با وجود ادامه بیماری، شرایط بیمار را برای ادامه زندگی به شکلی عادی همانند بیماران مبتلا به اختلالات زمینه‌ای همچون فشار خون فراهم آورند. دستیابی به واکسن، یکی از موثرترین راههای مبارزه با سرطان است و پیشرفت‌های پزشکی در این حوزه با استفاده از فناوری mRNA پنجره‌ای به روی درمان سرطان می‌گشاید. در عین حال، ژن درمانی، یکی از روشهای درمان سرطان است. این روش که در ابتدا برای مدیریت بیماری‌های ژنتیکی به کار گرفته شد، با پیشرفت فناوری، برای پیشگیری و مدیریت بیماری‌های پیچیده نیز به کار گرفته می‌شود. چه چشم‌اندازی با استفاده از شیوه ژن درمانی برای درمان سرطان‌ها وجود دارد؟ آیا درمان سرطان‌ها بدون استفاده از شیمی‌درمانی امکان‌پذیر می‌شود؟ دکتر شهرام کردستی، استاد ایمنی‌شناسی سرطان در دانشگاه کینگزکالج در بریتانیا و متخصص سرطان خون در بیمارستان گایز لندن در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره نقش ژن درمانی و شیوه‌های درمان سرطان بدون استفاده از شیمی درمانی توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچشمانداز درمان سرطان در سال ۲۰۲۳ چیست؟-دکتر شهرام کُردستی توضیح می‌دهد
۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ · ۱۱ دقیقه
متخصصان و پزشکان امیدوارند که سال ۲۰۲۳ ارمغانی برای درمان سرطان به همراه داشته باشد. این امیدواری پس از آن افزایش یافت که محققان با استفاده از فناوری mRNA پیام‌رسانهای مورد استفاده در واکسن‌های کووید، آزمایش واکسنی علیه سرطان را با موفقیت به پایان رساندند. واکسن‌های کووید، بر پایه فناوری mRNA درها را به روی درمان‌های جدید سرطان گشودند. اما دستیابی به واکسن‌های کووید بر پایه فناوری mRNA، مدیون حدود یک دهه تلاش دانشمندان برای واکسنی علیه سرطان با استفاده از این تکنولوژی بود. چشم انداز درمان سرطان در سال ۲۰۲۳ چیست؟ آیا سرطان‌ها درمانپذیر خواهند شد؟ دکتر شهرام کردستی، استاد ایمنی‌شناسی سرطان در دانشگاه کینگزکالج در بریتانیا ومتخصص سرطان خون در بیمارستان گایز* لندن، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره چشم‌انداز درمان سرطان در سال۲۰۲۳ توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچگونه با کشاورزی پایدار به بحران زیست محیطی در ایران کمک کنیم؟-منصور سهرابی پاسخ می‌دهد
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
کشاورزی در ایران، حرفه‌ای مهم پس از صنعت نفت، گاز و پتروشیمی است. ایران، همچنین از جمله نخستین کشورهای جهان است که در آن کشاورزی و زراعت آغاز شده است. ایران دارای مناطق کشاورزی متنوعی است و الگوهای کشت گوناگونی را در نقاط مختلف آن می‌توان پیاده‌سازی کرد. کشاورزی ایران، نقش عمده‌ای در تامین امنیت غذایی کشور دارد و اقتصاد کشاورزی، بخشی چشمگیر از اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد. اما ایران با قدمت طولانی در کار کشاورزی، با چه چالش‌هایی روبروست و چگونه بهره‌وری از کشاورزی اصولی می‌تواند این کشور را که با تهدیدهای زیست‌محیطی روبروست، از آسیب‌های بیشتر در امان بدارد؟ مدیریت ناکارآمد منابع آبی، دستکاری‌هایی چون سدسازی‌ها و بهره‌گیری زیاد از منابع آب، چه تاثیری بر وضعیت کشاورزی ایران دارند؟ توضیحات دکتر منصور سهرابی، بوم شناس و کارشناس ارشد محیط زیست، در آلمان، درباره اهمیت کشاورزی پایدار در جهت کاستن از بحران زیست‌محیطی در ایران، از طریق پادکست در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدزیستتوده یا بیومس، گامی در راستای کاهش وابستگی به انرژی‌های فسیلی- فرید صفری توضیح می‌دهد
۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
بحران جهانی برای تامین انرژی، همچنین لزوم کاهش استفاده از انرژی‌های فسیلی در راستای مقابله با گرمایش زمین، متخصصان را به مطالعات در حوزه‌هایی با منشا زیستی برای تولید انرژی سوق داده است. یکی از حوزه‌هایی که متخصصان را برای تولید انرژی و کاستن وابستگی به انرژی‌های فسیلی به خود جلب کرده است، زیست‌توده یا بیومس است. زیست توده یا بیومس، از جمله منابع تجدیدپذیر انرژی با منشا زیستی است. اما پرسش عمده در اینجاست که آیا زیست‌توده این قابلیت را دارد تا جهان را از وابستگی به انرژی‌های فسیلی بی‌نیاز سازد؟ زیست توده چیست و دارای چه ساختار شیمیایی است؟ قابلیت‌های زیست‌توده چیست و در کدام حوزه‌ها قابلیت تامین انرژی دارد؟ نمونه‌های منابع زیست توده کدامند و چگونه قابل تقسیم‌بندی هستند؟ آیا منابع زیست‌توده نیز نیازمند منابع تامین انرژی است و این منابع انرژی چگونه تامین می‌شوند؟ دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره ویژگیها و قابلیت‌های زیست‌توده، توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدچرا آمار شیوع سرطان در ایران و افغانستان نگران‌کننده است-دکتر شهرام کُردستی پاسخ می‌دهد
۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ · ۱۵ دقیقه
سرطان، بیماری و ناهنجاری است که نه تنها عوارض آن بر جوامع غیرقابل چشم‌پوشی است بلکه جوامع صنعتی را بطور مشخص با زیان‌های عمده روبرو می سازد. با وجود آنکه مطالعات دانشمندان نشان می‌دهد که رد پای سرطان بر سلامت بشر از زمان قرون وسطی تاکنون قابل تایید است اما روند رو به رشد سرطان در سالهای اخیر، در ایران، واقعیت تلخی است که با وجود عدم انتشار آمار دقیق مبتلایان، بارها مقامات وزارت بهداشت نسبت به آن اذعان داشته‌اند. آیا ترس از سونامی سرطان در ایران جدی است؟ سن ابتلا به سرطان در ایران چقدر است و این فاکتور در مقایسه با جهان در چه جایگاهی قرار دارد؟ میزان و مرگ و میر ناشی از عوارض سرطان درایران و افغانستان، در مقایسه با آمار جهانی چگونه است؟ دکتر شهرام کردستی، استاد ایمنی‌شناسی سرطان در دانشگاه کینگزکالج در بریتانیا و متخصص سرطان خون در بیمارستان گایز* لندن، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره وضعیت شیوع سرطان در ایران و افغانستان و جایگاه این کشورها بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت توضیح می‌دهد. Guy's Hospital*
برای افزودن برچسب وارد شویدلیتیوم عنصری با اهمیت؛ آیا ایران به باشگاه مالکان لیتیوم وارد شده است؟- دکتر فرید صفری پاسخ می‌دهد
۲۷ فروردین ۱۴۰۲ · ۱۲ دقیقه
شاید در گذشته عنصر لیتیوم، عنصری با اهمیت تلقی نمی‌شد اما با گسترش دستگاه‌های الکترونیک بی‌سیم و کاربرد رو به گسترش آن در میان بیش از ۷ میلیارد جمعیت این کره خاکی، اهمیت آن گسترش یافته است. لیتیوم عنصری کاربردی در باتری‌ها، منحصر به تجهیزات دیجیتالی کوچک نبوده و همزمان با گسترش تولید ماشین‌های الکتریکی و منابع انرژی جایگزین، با مطرح شدن بحث ذخیره‌سازی انرژی، تقاضا برای این عنصر در دهه‌ی آتی روند صعودی پیدا خواهد کرد. در آینده نه چندان دور، در دنیای پیرامون بشر، از خودروها گرفته تا تمامی وسایل داخل خانه‌ها، وجود پیوندی ناگسستنی میان زندگی بشر با عنصر لیتیوم، عنصری با یک قدرت خارق‌العاده در هدایت جریان‌های الکتریکی، غیرقابل چشم‌پوشی خواهد بود. همچنین، وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران، به تازگی، از کشف دو معدن در استان همدان با ذخایر کانسنگ لیتیوم خبر داده است، موضوعی که ایران را در فهرست کشورهای دارای معادن لیتیوم وارد کرده است. چرا لیتیوم مهم است و دارای چه ویژگی‌هایی است؟ میزان ذخایر لیتیوم در جهان چقدر است؟ مشروح توضیحات دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، را در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره ویژگیهای لیتیوم، از طریق پادکست و فایل صوتی بشنوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدربات هوش مصنوعی چت جی‌پی‌تی-۴؛ از مزایا تا تهدید برای امنیت بشر-علی نیکویی پاسخ می‌دهد
۲۰ فروردین ۱۴۰۲ · ۱۳ دقیقه
چت جی پی تی*، یک ربات چت توسعه یافته و یکی از دستاوردهای بشر در عرصه فناوری و در حوزه هوش مصنوعی است. اما نسخه پیشرفته چت جی پی تی، جی پی تی-۴، واکنش‌های هزاران متخصص و فعالان در حوزه هوش مصنوعی را به دنبال داشت. حدود هزار نفر از چهره‌های سرشناس حوزه فناوری پیشرفته اطلاعات از جمله مبتکران، مدیران و محققان در شماری از کشورهای جهان، در نامه‌ای هشدارآمیز به پروژه‌های جی‌پی‌تی-۴ واکنش نشان داده و خطر پیامدهای ورود اینگونه فناوری‌ها به زندگی بشر را هشدار دادند. آیا این نسخه جدید، چت جی‌پی‌تی-۴ امنیت بشر را مورد تهدید قرار می دهد؟ تفاوت نسخه جدید، جی‌پی‌تی-۴ با نسخه های پیشین چیست؟ آیا دسترسی به این پردازنده برای همگان در جهان فراهم است؟ مشروح توضیحات علی نیکویی، کارشناس ارشد امنیت سایبری در هلند، عملکرد، مزایا و معایت چت جی پی تی از طریق پادکست و فایل صوتی در دسترس قرار دارد. Chat GPT (conversational generative pre-training)*
برای افزودن برچسب وارد شویدهشدار سازمان ملل متحد درباره کمبود قریب‌الوقوع آب: ابعاد بحران چقدر است؟-نیک‌آهنگ کوثر پاسخ می‌دهد
۱۳ فروردین ۱۴۰۲ · ۹ دقیقه
سازمان ملل متحد در نشست سال ۲۰۲۳ درباره آب نسبت به «بحران جهانی آب» در جهان هشدار داد. سازمان ملل متحد، ضمن هشدار درباره «کمبود قریب‌الوقوع آب» در جهان را یادآوری کرد کمبود آب بحرانی زیست محیطی است که جهان را در دهه‌های اخیر با چالش مواجه ساخته است. در گزارش سازمان ملل متحد درباره کمبود آب، تاکید شد: جهان با مصرف فزاینده آب و با ادامه روند سیاست‌ها توسعه ناپایدار، به افزایش بحران دامن می‌زند. در نشست سازمان ملل متحد درباره آب در سال ۲۰۲۳، چه دلایلی درباره بحران کمبود آب به ویژه در چهار دهه گذشته ارائه شد؟ اهمیت نشست سازمان ملل متحد درباره آب چیست؟ خطر کمبود آب در جهان در چه ابعاد و مقیاسی جهان را تهدید می‌کند؟ مشروح توضیحات نیک‌آهنگ کوثر، فعال زیست‌محیطی و سردبیر نشریه آبانگان، درباره بحران جهانی آب از طریق پادکست در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدتغذیه شهودی، شیوه صحیح مصرف مواد خوراکی و رهایی از رژیم غذایی-یاسمن هاشمی توضیح می‌دهد
۶ فروردین ۱۴۰۲ · ۱۱ دقیقه
در سالهای اخیر نگاه به رژیم خوراکی تنها به کاهش وزن خلاصه نشده و رژیم‌های خوراکی از تمایل به روشهای محدود کننده‌ی غذا خوردن، تنها با هدف کاهش وزن، به تغییر رویکرد به سوی مواد خوراکی سالم و به رویکردهای پایدار گرایش پیدا کرده است. تغذیه شهودی یکی از أنواع رویکردهای غذا خوردن است که با درنظر داشت شیوه سالم مصرف مواد خوراکی راهکارهای اصولی در رابطه با سبک صحیح زندگی و کاهش وزن را هم پیشنهاد می‌کند. مهمترین اصول تغذیه شهودی برای بهبود کیفیت سلامت و زندگی چیست؟ چه عوامل احساسی و روانی در پیشبرد بهتر تغذیه شهودی برای دستیابی به وزن مناسب موثر هستند؟ نقش فعالیت‌های ورزشی چیست؟ آیا این شیوه خوراکی معایب قابل توجهی برای فرد به همراه دارد و نتیجه نهایی چه خواهد بود؟ یاسمن هاشمی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، ساکن اسپانیا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره اصول تغذیه شهودی توضیح می‌دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدجایگاه انرژی خورشیدی در گذار جهانی انرژی؛ آیا سلول فتوولتائیک مقرون به صرفه اقتصادی است؟-فرید صفری پاسخ می‌دهد
۲۷ اسفند ۱۴۰۱ · ۱۵ دقیقه
بحران امنیت انرژی، لزوم پیوند خلاقیت و جذابیت به‌کارگیری انرژی‌های پاک، شامل انرژی هسته‌ای، بادی و خورشیدی، را پررنگ‌تر کرده است. هر چند که هنوز راهی طولانی تا جایگزینی انرژی فسیلی توسط انرژی‌های پاک پیش‌‌رو قرار دارد. سلول خورشیدی یا سلول فتوولتائیک یکی از نمونه پیشرفت‌های علمی در حوزه انرژی پاک است. سلول فتوولتائیک با تبدیل انرژی خورشیدی به الکتریسیته، نیازهای روزافزون به انرژی را از منابع تجدیدپذیر تامین می‌کند و به گونه‌ای ساده‌تر از سایر انواع منابع انرژی پاک قابل بهره‌برداری است. سلول خورشیدی، سلول فتوولتائیک دارای چه انواعی است و از چه موادی ساخته می‌شوند؟ سلول فتوولتائیک تا چه میزان قابلیت تامین انرژی را دارد؟ کدام انواع سلول خورشیدی کاربرد بیشتری دارد؟ چشم انداز و جایگاه انرژی خورشیدی در گذار جهانی انرژی و مقابله با تغییرات اقلیمی چگونه خواهد بود؟ مشروح توضیحات دکتر فرید صفری، پژوهشگر انرژی‌های پاک و سوخت‌های جایگزین در کانادا، در این شماره از برنامه دانش و فناوری درباره سلول خورشیدی از طریق پادکست و فایل صوتی در دسترس قرار دارد.
برای افزودن برچسب وارد شوید