تازهترین قسمتها
ریزموجها/12: گفتوگو با نازنین ولی
۱۸ آبان ۱۴۰۵ · ۳۶ دقیقه
نازنین ولی، برنده جایزه ممتاز مکتب تجارت روم و دانشجوی پذیرفتهشده این مکتب در مقطع ماستری، فارغالتحصیل رشته روانشناسی از دانشگاه امریکایی آسیای مرکزی است. او در حوزههای روزنامهنگاری، حمایت از زنان مهاجر، تولید برنامههای علمی به زبانهای دری و پشتو و آموزش دیجیتال فعالیت داشته است. نازنین در سالهای اخیر به حوزه هوش مصنوعی و پیوند آن با روانشناسی نیز علاقهمند شده است. در این قسمت از پادکست، با نازنین درباره مسیر زندهگی و تحصیل، تجربه مهاجرت، نگاهاش به جهان، فعالیتهای رسانهای و دستاوردهایش گفتوگو کردهایم.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/62: پنج سال مبارزه؛ راهی که خودم ساختم
۹ آبان ۱۴۰۵ · ۱۶ دقیقه
با یک امید شروع کردیم: آموزش و یادگیری برای دخترانی که مثل ما از درس محروم مانده بودند. ابتدا از خانههای خودمان شروع کردیم. هر کدام به مادر خود خواندن و نوشتن یاد دادیم. روزی مادرم بعد از اینکه توانست نام خودش را بنویسد و کتاب بخواند، جملهای گفت که هنوز با افتخار به یاد میآورم: «دخترم، من با یادگیری خواندن و نوشتن احساس میکنم چشمانم باز شده، انگار قبل از یادگیری بینا نبودم و حالا درست میتوانم ببینم و زندهگی را درک کنم.» آن جمله برایم فقط یک جمله نبود؛ فهمیدم گاهی یک قلم و یک کتابچه میتواند زندهگی یک انسان را تغییر دهد.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/61: روایتی از پشت میلهها؛ در زندانهای طالبان چه بر زنان میگذرد؟
۲۹ مهر ۱۴۰۵ · ۲۴ دقیقه
روایت حاضر بخشی از مشاهدات و تجربههای مستقیم نویسنده از دوران زندانی بودن او در زندانهای طالبان در کابل است. نویسنده در مدت بازداشت، علاوه بر آنچه خود با چشم دیده و تجربه کرده، روایتهایی از زندهگی و سرگذشت زنان و دختران همبند خود نیز شنیده است. بنابراین، این متن، روایتی دست اول از بخشی از شرایط زندهگی، رفتار با زنان و آنچه در پشت دیوارهای زندان بر آنان گذشته، است.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/11: گفتوگو با سلسله محبوب
۱۸ مهر ۱۴۰۵ · ۵۴ دقیقه
سلسله محبوب، فعال اجتماعی، کارآفرین و از زنانی است که در زمینه حمایت از پناهندهگان و مهاجران، ادغام اجتماعی و توانمندسازی اقتصادی آنان فعالیت میکند. او سالهاست تجربه مهاجرت خود را به فرصتی برای حمایت از دیگر پناهندهگان تبدیل کرده است. سلسله محبوب با نهادهای بینالمللی و شبکههای پناهندهگان در اروپا همکاری داشته و در زمینه حقوق مهاجران، اشتغالزایی و دادخواهی برای زنان مهاجر فعالیت میکند. او در این گفتوگو، تجربیات زیستهاش را روایت میکند و از چشمدیدهایش و فعالیتهای که تا کنون انجام داده، سخن میگوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/60: از خاکسترهای کابل تا تیغه جراحی: روایت مقاومت و رویای ناتمام مریم
۲۹ شهریور ۱۴۰۵ · ۱۱ دقیقه
رای دختری که در کابل رویای جراحی و نجات جان انسانها را در سر داشت، امریکا در روزهای اول، دیواری بود از واژهگان نامفهوم. مریم حتا حروف الفبای انگلیسی را باید از نو میشناخت و تلفظ کلمات را مثل یک کودک نوپا تمرین میکرد. زبان، مثل یک کابل فشار قوی در مغزش زنگ میزد، اما او از جنس تسلیم نبود.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/59: وقتی رویاها از مرزها عبور میکنند؛ روایتی از ملالی، آسیه و فرنگیز
۹ شهریور ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
شاید هیچ دوربینی نتوانسته باشد لحظهای را ثبت کند که یک دانشجوی طب، برای آخرین بار کتاب آناتومی یا فزیولوژی خود را بست؛ یا دانشجوی قابلهگی، بالاپوش کارآموزیاش را در الماری گذاشت، بیآنکه بداند دوباره آن را خواهد پوشید یا نه. اینها لحظههایی بودند که در سکوت اتفاق افتادند؛ بیآنکه تیتر روزنامهها شوند یا در حافظه جهان ثبت گردند.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/10: گفتوگو با عایشه نوری
۲۸ مرداد ۱۴۰۵ · ۳۲ دقیقه
عایشه نوری، نقاش، گیتاریست، مدافع حقوق زنان و کودکان و طراح لباس، سالهای بسیاری از زندهگی خود را به هنر و فعالیت در زمینه حقوق زنان و کودکان اختصاص داده است. او از هنر بهعنوان ابزاری برای بیان تجربهها و روایت زندهگی زنان افغانستان استفاده میکند و نقاشیهای اعتراضیاش، بازتابی از محرومیت دختران از آموزش، محدودیتهای اعمالشده بر زنان و درد و رنج آنان است. او در این گفتوگو، درباره مسیر زندهگی، تجربههای کاری و مهاجرت، فعالیتهایش در زمینه حقوق زنان و کودکان و نقش هنر در روایت این تجربهها سخن میگوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/58: مخرج مشترک زندهگی مادران و دختران؛ حسرت درس خواندن
۹ مرداد ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
لبخند پرغروری بر لبانش نشست و گفت: «بله، اولنمره صنف بودم؛ اما قسمت نشد بعد از صنف دهم ادامه بدهم. سال بعد با پدرت ازدواج کردم. آن روزها هم پنهانی درس میخواندیم، هم قالینبافی میکردیم و هم چادر میدوختیم تا خرج خانه را تامین کنیم.»
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/57: سوگ رویاهایی که به کانکور نرسیدند
۱ مرداد ۱۴۰۵ · ۹ دقیقه
ما فقط نظارهگر بودیم. نظارهگر اعلام نتایجی که هیچ سهمی در آن نداشتیم. فهرستها منتشر شدند، نامها خوانده شدند، رتبهها اعلام شدند، اما جای هزاران دختر در آن خالی بود؛ دخترانی که شاید اگر فرصت داشتند، بهترین نتیجهها را رقم میزدند، شاید پزشک میشدند، آموزگار، مهندس، خبرنگار، قاضی، پژوهشگر یا هر چیزی که سالها در سکوت و سختی آرزویش را پرورانده بودند.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/9: گفتوگو با زهرا یگانه
۲۴ تیر ۱۴۰۵ · ۴۹ دقیقه
زهرا یگانه، نویسنده و کنشگر حقوق زنان، سالهای بسیاری از زندهگی خود را صرف دادخواهی برای احقاق حقوق زنان و مبارزه با تبعیض و نابرابری کرده است. او روایت زندهگی و تجربههای زیستهاش را در کتاب «روشنای خاکستر» به رشته تحریر درآورده؛ کتابی که فراتر از یک زندهگینامه شخصی، بازتابی از بخشی از تجربه جمعی زنان افغانستان است. او در این گفتوگو، درباره مسیر زندهگی، انگیزههای کنشگری، دشواریها، مقاومت و امید به آینده سخن میگوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/56: از هرات تا کابل؛ هراسی که با همدستی طالبصفتان چند برابر شد
۹ تیر ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه
او به من گفت: «تو را گفتم اگر حرف ما را نشنوی و از خانه بیرون شوی، وقتی طالبان تو را بردند، دیگر راهی به این خانه نداری.» پدرم نیز هر بار یادآوری میکند که اگر پایم به حوزه طالبان برسد، دیگر دختر او نیستم و حتا نامی از من نخواهد برد. گویا پس از رویدادهای هرات، اعضای خانوادهام نیز با خانهنشین شدن دختران موافق شدهاند.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/55: پدر، وطن و زخمهایی که هرگز کهنه نمیشوند
۳ تیر ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
حاصل یک عمر زندهگی پربار، اما کوتاهش را بر سنگ مزارش نوشتند: «محمد حسن، فرزند محمد اعظم، باشنده اصلی ولایت پروان، ولسوالی جبلالسراج، روستای گلبهار، سکونت فعلی ناحیه ۱۱ خیرخانه. تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب خیرخانه به پایان رساند و در سال ۱۳۶۵ وارد دانشگاه حربی شد و تحصیلاتش را در رشته مخابره به پایان رساند. بیش از بیست سال در اردوی افغانستان خدمت کرد، از جمله ۱۰ سال در قول اردوی عملیاتهای خاص و بیش از یک سال را منحیث قوماندان کندک هشتم کوماندو در لوگر ایفای وظیفه کرد و سرانجام به تاریخ ۲۸ جوزای سال ۱۳۹۷، روز چهارم عید سعید فطر، در بازار خضر ولایت لوگر توسط مرمی دشمنان مردم افغانستان جام شهادت نوشید. روحش شاد باد.»
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/8: گفتوگو با جورجا پیتروپائولی (Giorgia Pietropaoli)
۲۱ خرداد ۱۴۰۵ · ۲۸ دقیقه
Professor Giorgia Pietropaoli is an Italian writer, investigative journalist, researcher, and cultural activist from Rome. She studied Classical Literature as well as Persian Language and Literature, and earned her PhD in Political Science. Through her work as a journalist and researcher, she has focused on human rights, women’s voices, and cultural narratives. She recently published an investigative essay titled Afghanistan: Dove Tutto Cambia per Non Cambiare Mai (“Afghanistan: Where Everything Changes So Nothing Ever Changes”).
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/54: فهمیدم که قاعدهگی تابو نیست
۱۰ خرداد ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
با دیدن ناگهانی خون در بدنم، شوکه شدم. وقتی دیدم که از من خون میآید، چشمانم از ترس گشاد شده بود، گونههایم سرخ شده بود و بدنم از ترس میلرزید. در دلم غوغایی از دلهره برپا بود. با خود میگفتم: «مرا چی شده است؟ این چیست؟ خدایا، خدایا، مرا چی شده است؟» از مادرم شرم میکردم که بگویم در آن قسمت خصوصی بدنم خون دیدهام. در حالیکه مادرم زن مهربان و بادرکی بود، اما در وجودم احساس شرم میکردم.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/53: شهر از درد به خود میپیچد
۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه
انفجار در شفاخانه معتادان رخ داده است. تعداد قربانیان را ۴۰۰ تن اعلام کردهاند. با دیدن تصاویر و آگاه شدن از هویت قربانیان، آه بزرگی میکشیم. مادرم، در حالی که اشک در چشمانش حلقه میبندد، میگوید: «امان از دل مادرانشان در این شب و روزهای عید…»
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/7: گفتوگو با رضوانه رحیمی
۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۳۷ دقیقه
رضوانه رحیمی، روانشناس و زنی است که سالها همدرد، همراز و مشاور زنان بوده است؛ زنانی که برای بهبود زندهگی و ارتقای سلامت روانشان به او مراجعه کردهاند. در این گفتوگو از مسیر روانشناس شدن او میشنویم، از موضوعاتی که بیشتر زنان در اتاق درمان درباره آن صحبت میکنند، و از تجربههای او در مواجهه با دخترانی که در شرایط دشوار فعلی زندهگی میکنند. او از دخترانی میگوید که گاهی هیچ راه و چارهای پیش روی خود نمیبینند، اما همچنان به دنبال نور امید هستند و نمیخواهند در سایه افسردهگی باقی بمانند.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/52: «آن فرانک» و دختران افغانستان؛ آیا این وحشت پایان خواهد یافت؟
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
آن، دختری که رویای نویسنده شدن را در سر داشت، دیگر نمیتوانست آزادانه در خیابانهای شهر قدم بزند، نمیتوانست در صنف درس بنشیند، نمیتوانست دوستانش را ببیند. چرا؟ تنها به جرم اینکه یهودی بود. یهودیانی که محکوم بودند تا ستاره زرد بر لباسشان بدوزند، نه به نشانه افتخار، بلکه به نشانه تحقیر، جدایی و سرنوشت تلخی که در انتظارشان بود. آنهایی که این علامت را داشتند، دیگر حق نداشتند در پارکها بنشینند، به سینما بروند یا حتا از دوچرخه استفاده کنند. مغازهها، مکاتب و شفاخانهها یکی پس از دیگری درهایشان را به رویشان بستند. بعد از مدتی، آنها را از خانههایشان بیرون کشیدند، مانند اشیایی بیارزش در واگنهای آهنی تنگ و بدون هوا چپاندند، به مقصدی که نامش را با دروغهای فریبنده پوشانده بودند، اما حقیقت آن چیزی جز مرگ نبود.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/51: آموزش در انحصار طالبان؛ پنج سال چگونه گذشت؟
۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
روایت ثریا، یکی از دانشجویان دانشگاه کابل، روایت تلاش و زحمت دهها دانشجویی است که پس از راهیابی به دانشگاه، بیثمر باقی مانده است؛ روایت او، روایت پنج سال انتظار و حسرت است.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/6: گفتوگو با مریم میترا
۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۴۹ دقیقه
مریم میترا، شاعر، پژوهشگری است که همواره کوشیده قلماش امتداد زیستجهان شخصی و پژواک صدای بخشی از جامعه باشد. در این گفتوگو، از کودکیاش و نخستین شعرهایی که سروده، سخن میگوید. همچنین، از امکان ترجمه شعر و معنای آن در زندهگیاش و نیز از تجربه تعلیق و زیستن در تبعید روایت میکند.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/50: وقتی زنگ مکتب برای همه به صدا در نمیآید
۲۴ فروردین ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
این دو روایت بخشی از واقعیت تلخ محرومیت ساختاری میلیونها دختر در افغانستان است. قصههایشان را بشنوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/49: رنج در قامت یک زن؛ عمرم به پایان میرسد و غمم نه
۱۸ فروردین ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
پس از ناپدید شدن شوهر، فشارها بر او چند برابر شد. بهعنوان یک زن تنها، بارها مورد بازجویی و آزار قرار گرفته و از او خواستهاند شوهرش را حاضر کند. در فضای مردسالار و بسته کنونی، او ناچار است بهتنهایی از خود و فرزندانش در برابر تهدیدها محافظت کند. دوستان شوهرش—که از او طلبکارند—بارها او و فرزندانش را تهدید کردهاند و حتا خطر ربودن آنها را مطرح کردهاند.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/5: گفتوگو با شکردخت جعفری
۱۲ فروردین ۱۴۰۵ · ۳۱ دقیقه
شکردخت جعفری، دانشمند برجسته، مخترع و نخستین زن فیزیکدان طبی افغانستان است؛ زنی که نامش با نوآوری و پیشگامی در عرصه دانش گره خورده است. تاکنون چندین اختراع از او به ثبت رسیده و جوایز معتبر جهانی به پاس خدمات و دستاوردهایش به وی اهدا شده است. در این گفتوگو، جعفری از تجربههای زیستهی خود سخن میگوید: از مسیر دشوار و پرچالش تحصیلی که پیموده، از بیگانهانگاشتهشدن در وطن خویش، و از تبعیضهایی که در محیطهای اکادمیک تجربه کرده است. روایت او بازتاب مبارزه زنان افغانستان برای حضور در عرصههای علمی و شکستن مرزهای سنتی و از پیش تعیینشده است. دستاوردهای علمی و قصهی زندگی شکردخت جعفری، در زمانهای که زنان و دختران افغانستان با محدودیتهای سنگین روبهرو هستند، نهتنها الهامبخش، بلکه چراغی برای امید و مقاومت است.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/48: آیا ما دختران از حافظه جامعه شدهایم؟
۱۰ فروردین ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه
هر صبح که برادرانم به کار یا درس میروند، من از پشت پنجره نگاه میکنم؛ نه از روی حسادت، بلکه از روی حس حذف شدن. حس اینکه من در نقشه این جامعه جایی ندارم.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/47: سر زبانها اسم او بود، کنارش «خودکشی»
۳ اسفند ۱۴۰۴ · ۱۳ دقیقه
چایمان را در گیلاس ریخت و گفت: «دخترم، این بار نوبت توست… انشاءالله به زودی، تو هم مثل سما جان عروس میشوی!» مادرش چند دقیقه نشست و بعد رفت. من و او تنها ماندیم. آن روز برایم همهچیز را گفت؛ اینکه چگونه پدرش او را در قمار به یک مرد باخت. مردی که دستکم پانزده سال از او بزرگتر بود. گفت هیچ علاقهای به او ندارد. گفت: «او هم مثل پدرم است. آغاز زندهگیام را پدرم به لجن کشید، ادامهاش را او میکشد.»
برای افزودن برچسب وارد شویدقسمتی که به دنبالش بودید
سخن زن/46: ما فرق داریم
۱۸ بهمن ۱۴۰۴ · ۱۲ دقیقه
میدانستم نگران است. با آنکه خودش هم راضی نبود، اما هیچوقت مانع رفتنم نشد. پدرم همیشه تکیهگاهم بوده است. حتا مادرم از شدت نگرانی میگفت نرو؛ چون میترسید روزی به خانه برنگردم. پدرم میدانست اگر او هم مانع رفتنم شود، یعنی شکستن من؛ یعنی بریدن و از دست دادن آخرین امیدم.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/45: رویاهای ما نباید بمیرند
۱۲ بهمن ۱۴۰۴ · ۱۲ دقیقه
من در افغانستان هستم؛ جایی شبیه یک چاه عمیق و تاریک. آرزو دارم نهتنها مریم، بلکه همه دختران از این سیاهچاله بیرون بیایند. در این چهار سال، اگر نهادهای آموزشی بیرون از افغانستان بر دختران افغانستان معیارهای سختگیرانه نمیگذاشتند، بسیاری از دختران میتوانستند به تحصیل خود ادامه دهند. اگر هر سال حتا یک دختر به این مراکز راه پیدا کند، میتوان از نسلکشی رویاهایمان و نابودی زندهگی دختران جلوگیری کرد. این راهحل منطقیای است که به ذهنم میرسد. بیایید دستبهدست هم بدهیم تا دختران را از این شرایط خفهکننده نجات دهیم.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/4: گفتوگو با رابعه الکوزی
۴ بهمن ۱۴۰۴ · ۱۹ دقیقه
با مممنوعیت تحصیل زنان، هزاران دختر از دستیابی به آموزش محروم شدند و ناچار بودند برنامهها و آرزوهای آیندهی خود را نیمهکاره رها کنند. در این میان زنانی بودند که دغدغه اصلیشان حفظ جان و سلامت همنوعانشان بود؛ زنانی که با وجود دهها چالش و محدودیت، راه خود را در رشتههای طبی ادامه دادند. اما با یک فرمان از ادامهی آن راه بازداشته شدند. رابعه الکوزی یکی از این زنان است. او در این گفتوگو از علاقهاش به رشتهی قابلگی، اهمیت تحصیل زنان در این رشته و تجربیاتاش سخن میگوید.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/44: آیا میتوانم دوباره به مکتب بروم؟
۲۷ دی ۱۴۰۴ · ۱۰ دقیقه
ما دخترانی هستیم با رویای درس خواندن و آیندهای که در آن شرافتمندانه و آزاد زندهگی کنیم. سرنوشت ما جدا از سرنوشت انسان در این جهان نیست. نگذارید رویاهای ما زیر خاک بپوسد. اگر صدای ما شنیده نشود، اگر امید به پیروزی اندک هم باشد، باز هم به مبارزه ادامه خواهیم داد.
برای افزودن برچسب وارد شویدسخن زن/43: بیبیگل و کراچیاش؛ روایتی از تقلا برای زنده ماندن در پایتخت
۲۰ دی ۱۴۰۴ · ۱۳ دقیقه
در همین هیاهو، زنی میانسال با دستان ترکخورده و چشمان خسته کنار کراچی کوچکش لم داده است. وسایل اندکش را یکییکی از کیسه پارهاش بیرون میآورد: چند بسته دستمال کاغذی، چند عدد آفتابه پلاستیکی و چند جوره دستکش. هر بار که جنسی را روی کراچی میگذارد، گویی تکهای از امید را در دلش زنده میکند؛ امید برای اینکه روز تازه، نانی تازه برایش بیاورد.
برای افزودن برچسب وارد شویدریزموجها/3: گفتوگو با شیرین عبادی
۱۳ دی ۱۴۰۴ · ۴۳ دقیقه
شیرین عبادی، حقوقدان، فعال حقوق بشر، نویسنده و نخستین قاضی زن در ایران است که به مقام ریاست دادگاه رسید. او نخستین ایرانی برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل است. خانم عبادی سالها در حوزهٔ حقوق بشر فعالیت کرده و آثار متعددی از او منتشر شده است. در این گفتوگو، او از تجربههای زیستهٔ خود، نوشتن در بستر یک نظام سرکوبگر، دین و مسألهی زنان در جوامعی چون افغانستان و موضوعات دیگر سخن میگوید. این گفتوگو در جنوری 2025 ضبط شده است.
برای افزودن برچسب وارد شوید