رادیو جامعه (پادکست اجتماعی)
IndependentPersian / ایندیپندنت فارسی
Politics، News
۲۱۴ قسمت
شنیدن در اپل پادکست ↗تازه‌ترین قسمت‌ها
ناوگان هوایی ایران؛ از پرواز مستقیم به نیویورک تا ممنوعیت فرود در فرودگاه‌های جهان
۴ مهر ۱۴۰۵ · ۱۶ دقیقه
عملیات «طرد اقتصادی» آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در آخرین روزهای شهریور ۱۴۰۵، دست‌کم ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و شماری از شرکت‌های واسطه و شبکه‌های تأمین هواپیما و تجهیزات را تحریم کرد. از اول مهر نیز وزیر خزانه‌داری آمریکا هشدار داد شرکت‌ها و فرودگاه‌های خارجی در صورت ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی، فروش بلیت و دیگر خدمات به شرکت‌های تحریم‌شده ایرانی، با خطر تحریم و قطع دسترسی به نظام مالی دلاری مواجه خواهند شد. اندکی بعد، برخی کشورها پذیرش هواپیماهای ایرانی را متوقف کردند و همزمان تعدادی از شرکت‌های خارجی نیز پروازهای خود به ایران را به حالت تعلیق درآوردند. به این ترتیب، صنعت هوانوردی ایران که روزگاری ناوگانی مدرن و شبکه‌ای گسترده از پروازهای بین‌المللی داشت، با یکی از محدودترین دوره‌های فعالیت خود روبه‌رو شد. اما صنعت هوانوردی ایران چگونه از پرواز با بویینگ ۷۴۷ به نیویورک و اتصال تهران به شهرهای مهم اروپا و آسیا، به ناوگانی رسید که بخش بزرگی از آن زمین‌گیر است و هواپیماهای باقی‌مانده‌اش نیز برای فرود در شماری از کشورهای منطقه با محدودیت روبه‌رو شده‌اند؟
برای افزودن برچسب وارد شویدیک قرن فراز و نشیب آموزش در ایران؛ از دبستان‌های رایگان و اجباری پهلوی تا مدارس پولی جمهوری اسلامی
۲۹ شهریور ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
تاسیس مدرسه به مفهوم امروزی آن در ایران، سابقه‌ای حدود یک قرن دارد. تا اواخر دوران قاجار، مکتب‌خانه‌ها اصلی‌ترین مراکز آموزش کودکان بودند و نظامی یکپارچه برای آموزش و سوادآموزی در کشور وجود نداشت. هرچند تاسیس دارالفنون با اهتمام امیرکبیر در تهران، گامی مهم در پایه‌گذاری نهاد آموزش مدرن در ایران به شمار می‌رفت، فعالیت این مرکز بیشتر بر تربیت نیروهای متخصص در رشته‌هایی مانند پزشکی و علوم و فنون نظامی متمرکز بود و آموزش عمومی و یکپارچه کودکان هنوز به‌عنوان برنامه‌ای دولتی و سراسری تعریف نشده بود.
برای افزودن برچسب وارد شویدمهسا امینی، دختری که هرگز نمرد
۱۵ شهریور ۱۴۰۵ · ۱۰ دقیقه
مهسا امینی سی‌ام شهریور ۱۳۷۸ در سقز چشم به جهان گشود. امجد امینی و مژگان افتخاری، پدر و مادرش، نامش را در شناسنامه «مهسا» ثبت کردند، اما او را در خانه «ژینا» صدا می‌زدند؛ دختری که بهار زندگی‌اش در آستانه ۲۳ سالگی، خزان شد و نامش به اسم رمز همبستگی مردمی تبدیل شد که برای نجات از اهریمن، به پا خاستند. در سال‌های کودکی و نوجوانی مهسا، خانواده‌اش از نظر وضعیت اقتصادی، جزو خانواده‌های متوسط شهر سقز محسوب می‌شدند. پدرش کارمند سازمان تامین اجتماعی بود و نزد مردم شهر اعتبار و آبرویی ویژه داشت. به گواهی نزدیکان خانواده، او مردی خانواده‌دوست و خوشنام در سقز است و همین ویژگی در مورد مادرش نیز مصداق دارد. مهسا سال‌های کودکی را در شهرک دانشگاه سقز سپری کرد و در همین محله به دبستان رسالت رفت. در آن سال‌ها، خانواده چهار نفره امینی با آمدن اشکان که در خانه «کیارش» صدایش می‌کردند، کنار هم زندگی آرام و خوبی داشتند.
برای افزودن برچسب وارد شویدزندگی و میراث استاد پرویز ناتل خانلری؛ قافله‌سالار ۲۵۰۰ ساله تاریخ، فرهنگ و ادب فارسی
۸ شهریور ۱۴۰۵ · ۲۰ دقیقه
در تاریخ معاصر ایران، کمتر چهره‌ای را می‌توان یافت که همزمان در عرصه‌های زبان و ادبیات، آموزش، فرهنگ و سیاست اثرگذار بوده باشد. دکتر پرویز ناتل خانلری در زمره همین چهره‌های انگشت‌شمار بود؛ زبان‌شناس، پژوهشگر، شاعر، نویسنده و سیاستمداری ایران‌دوست که زندگی گرانمایه‌اش را وقف توسعه آموزش و اعتلای فرهنگ و ادبیات ایران کرد.تاسیس بنیاد فرهنگ ایران و سپاه دانش و گسترش آموزش در روستاها و مناطق محروم، نقش‌آفرینی در سازمان پیکار با بی‌سوادی و تالیف ده‌ها کتاب و مقاله، از جمله مجموعه سه‌جلدی «تاریخ زبان فارسی» تنها بخشی از کارنامه پربار علمی و فرهنگی دکتر خانلری است. یکم شهریور ۱۴۰۵، سی‌وششمین سالروز درگذشت او بود؛ ادیبی جامع‌الاطراف که دانش و سیاست را در خدمت توسعه فرهنگی ایران به کار گرفت و نامش با بخش مهمی از تحولات آموزشی و ادبی معاصر ایران پیوند خورده است.خانلری عاشق ایران بود و از همین رو در هر موقعیت و جایگاهی که قرار گرفت برای توسعه و اعتلای میهن تلاش کرد. حتی در نامهای خطاب به فرزند خردسالش نیز از او خواست که در زمره کسانی قرار بگیرد که برای «آبروی ایران» می‌کوشند. او در تیرماه ۱۳۵۴ در جشنواره توس که با هدف بزرگداشت فردوسی در مشهد برگزار شد، تاکید کرد که احساس تعلق به ایران و وحدت ملی، ریشه‌ای دیرینه در تاریخ این سرزمین دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدروایت سقوط کابل و به قدرت رسیدن طالبان در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰
۲۴ مرداد ۱۴۰۵ · ۹ دقیقه
ناگفته‌هایی از چگونگی سقوط کابل، فرار رئیس جمهوری و تحویل قدرت به طالبان در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰. سردبیر ایندیپندنت فارسی، کاملیا انتخابی فرد در شهریورماه ۱۴۰۰ با چهره های کلیدی در دولت محمد اشرف غنی احمدزی گفتگو داشته و این متن بر اساس مستندات و مشاهدات مقامات ارشد دولتی نوشته شده است. صبح روز یکشنبه ۲۴ مرداد، نزدیک به ۲۰۰ نفر از نیروهای گارد ویژه ریاست جمهوری افغانستان به ساختمان وزارت دفاع افغانستان آمدند تا مقدمات حضور رئیس جمهوری محمد اشرف غنی را برای بازدید فراهم کنند. کمی پیشتر، به ژنرال بسم‌الله محمدی، وزیر دفاع وقت، اطلاع داده بودند که رئیس جمهوری قصد بازدید از وزارتخانه و گفتوگو با وزیر را دارد. برنامه بازدید از وزارت دفاع، حقه‌ای بود که بخشی از گارد ریاست جمهوری را به ساختمان وزارت دفاع بفرستند و آنها را مشغول کنند، و از سوی دیگر، شیر پیر پنجشیری، یعنی ژنرال بسم‌الله محمدی را که سالیان سال در رکاب احمدشاه مسعود مبارزه کرده و دنیا دیده بود، را نیز با برنامه بازدید مشغول نگاه دارند.
برای افزودن برچسب وارد شویدصدوبیستمین سالروز صدور فرمان مشروطیت؛ قانون در برابر قدرت بلامنازع شاه و شریعت
۱۸ مرداد ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
حکمرانی دودمان قاجاریه در ایران با گذشت بیش از صد سال، به دو دهه پایانی رسیده بود. قدرت مطلق در دست شاه، حکام محلی، و برخی روحانیون مرتجع بود که به هیچ نهاد انتخابی پاسخگو نبودند. فشار اقتصادی، ناامنی، نابرابری، شکست‌های نظامی پی‌درپی و دخالت آشکار بیگانگان، مردم را به ستوه آورده بود. روحانیون به پشتگرمی احکام شرع، موقوفات، منبر و پیوندهای گسترده با بازار، به یکی از پرنفوذترین کانون‌های قدرت تبدیل شده بودند. دستگاه قضایی میان حکومت و روحانیون تقسیم شده بود و نبود دادگستری مستقل و قانون واحد، مردم را در برابر احکام متناقض، مجازات خودسرانه و زورگویی‌های حکومتی بی‌پناه می‌گذاشت. در همین حال، شکست‌های نظامی ایران در برابر روسیه، گسترش نفوذ روسیه و بریتانیا، دریافت وام‌های خارجی و واگذاری امتیازهای اقتصادی، استقلال و منابع کشور را به مخاطره انداخته بود. تنگناهای اقتصادی، گرانی کالاهای ضروری، ناامنی راه‌ها، اختلال در تجارت، و مالیات سنگین نیز بازرگانان، پیشه‌وران و دیگر طبقات جامعه را زیر فشار قرار داده بود.
برای افزودن برچسب وارد شویدمسجد کبود بلخ؛ از مزار شریف علی‌ابن ابیطالب تا راز «آرامگاه» زرتشت
۱۱ مرداد ۱۴۰۵ · ۲۰ دقیقه
امروز یکی از مهم‌ترین آیین‌های مزار شریف که توجه بسیاری از تاریخ‌پژوهان و مردم‌شناسان را به خود جلب کرده، مراسم «ژنده بالا» یا «جهنده بالا» در نخستین روز نوروز است. در این مراسم، علم بزرگی که به «ژنده شاه اولیا» شهرت دارد، در صحن مسجد روضه شریف برافراشته می‌شود و آغاز جشن ۴۰ روزهای را اعلام می‌کند که به مناسبت شکوفایی دشت‌های شقایق بلخ، «جشن گل سرخ» نام گرفته است.«ژنده» یا «جهنده» در زبان محلی به معنای درفش یا پرچم بزرگ است. این علم بلند با پارچه‌های رنگارنگ، عمدتا سبز، پوشانده می‌شود و در میان فریادهای «یا علی مدد» در حضور هزاران زائر، بالا می‌رود. در باورهای مردمی، چگونگی برافراشته شدن آن می‌تواند نشانهای از برکت یا دشواری‌های سال پیش رو باشد.هم‌زمانی این آیین با نوروز باعث شده است برخی پژوهشگران آن را نمونه‌ای از درهم‌آمیزی سنت‌های اسلامی و آیین‌های کهن‌تر منطقه بدانند. از نظر آنان اگرچه منشا دقیق ژنده‌بالا همچنان محل بحث است، این مراسم می‌تواند نمونه‌ای از تداوم و بازتفسیر سنت‌های فرهنگی بلخ مانند اهتزاز درفش کاویانی در قالبی اسلامی باشد.این فرضیه وقتی قوی‌تر می‌شود که به یاد بیاوریم در گاهشماری زرتشتی، ششم فروردین که «نوروز بزرگ» یا «خردادروز» نامیده می‌شود، از مقدس‌ترین روزهای سال است. بر اساس متون پهلوی، از جمله دینکرد و رساله «ماه فروردین، روز خرداد»، زرتشت ششم فروردین به دنیا آمد و در همین روز در سن ۳۰ سالگی، به پیامبری (بعثت) برگزیده شد و باز در همین روز بود که گشتاسب‌شاه در دربار بلخ آیین او را پذیرفت و فرمان برافراشتن درفش دین را داد.در دوران باستان، پادشاهان در این روز مراسم «برافراشتن درفش شاهی» را به‌عنوان نماد نو شدن جهان برپا می‌کردند. ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه» درباره ششم فروردین می‌نویسد: «در بامداد این روز، شخص غایب و پنهانی بر کوه پوشنگ ظاهر می‌شود که پارچه‌ای سپید در دست دارد و نوید برکت می‌دهد.»این ایده دقیقا با رسم امروزی جهنده بالا تطبیق دارد و کنار هم چیدن قطعات پازل تاریخ این احتمال را تقویت می‌کند که آیین‌های این منطقه از بین نرفته‌اند و تنها بازآفرینی شده‌اند تا بقای آنها تضمین شود.
برای افزودن برچسب وارد شویدقلعه الموت؛ آشیانه عقاب و میراث حیرت‌انگیز حسن صباح بر فراز صخره‌های البرز
۶ مرداد ۱۴۰۵ · ۱۲ دقیقه
در نخستین روزهای مرداد ۱۴۰۵، کمیته میراث جهانی یونسکو در چهل‌وهشتمین اجلاس خود در بوسان کره جنوبی، «دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» را به عنوان سی‌امین اثر ایران در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. این دژ افسانه‌ای در شمال‌شرقی روستای گازرخان، در منطقه رودبار الموت شرقی استان قزوین قرار دارد و در منابع تاریخی با نامهای «الموت» و «قلعه الموت» شناخته می‌شود. برای آن عناوینی چون «بلدة الاقبال» و «دارالملک اسماعیلیان» را نیز به کار برده‌اند. برخی نام‌ها چون قلعه یا دژ حسن صباح یا قلعه گازرخان نیز از نامهای متأخر آن به شمار می‌روند. بسیاری هم آن را با عنوان «آشیانه عقاب» می‌شناسند. حمدالله مستوفی در کتاب «نزهة‌القلوب» درباره وجه تسمیه این لقب می‌نویسد: «آن قلعه را در اول اَلَه‌آموت گفته‌اند، به معنی آشیانه عقاب که بچگان را بر او آموزش کردی؛ به مرور الموت شد.» در این تفسیر، «اَلَه» به معنای عقاب و «آموت» به معنای آشیانه یا محل آموزش جوجه‌های عقاب گرفته شده است. نام و آوازه این دژ تاریخی هرچه باشد، شهرت افسانه‌ای آن با نام حسن صباح، بنیان‌گذار حکومت اسماعیلیان نزاری در ایران پیوند دارد.
برای افزودن برچسب وارد شویدشاهنشاه آریامهر در چهل‌وششمین سالگرد درگذشت؛ از آخرین اراده تا پاسخ به تاریخ
۲۸ تیر ۱۴۰۵ · ۱۳ دقیقه
از بیست‌وششم دی‌ماه ۱۳۵۷، روزی که محمدرضاشاه پهلوی خاک ایران را ترک کرد، تا پنجم مردادماه ۱۳۵۹ که در قاهره چشم از جهان فروبست، حدود یک سال و هفت ماه طول کشید. شاهنشاه ایران در این مدت کوتاه، به‌رغم مبارزه با بیماری صعب‌العلاج، تلاش کرد روایت خود از اهتمام برای توسعه ایران، امید به نسل جوان و نگرانی عمیق برای سرنوشت میهن را ثبت و ماندگار کند. این دغدغه‌ها، افزون بر گفت‌وگوهای او با برخی رسانه‌های بین‌المللی، به‌طور مشخص در کتاب «پاسخ به تاریخ» و وصیت‌نامه شاهنشاه آریامهر که با صدای شهبانو فرح پهلوی در تارنمای رسمی ایشان منتشر شده، بازتاب یافته است. اینک به مناسبت چهل‌وششمین سالروز درگذشت محمدرضاشاه، با رجوع به این دو سند، یعنی کتاب «پاسخ به تاریخ» و وصیت‌نامه او، نگرانی‌ها، آرزوها و امیدهایش برای آینده ایران را بازخوانی می‌کنیم. شگفت اینکه هر دو سند گواه گویایی است از یک عمر زندگی و تکاپوی پادشاهی که میهن را فراتر از خود می‌دید و حتی در آخرین روزهای حیات و در بستر بیماری نیز، درد و رنج میهن از جانش بیشتر می‌کاست. با این حال، همچنان که نگران سرنوشت ایران بود، به «رستاخیز ملی» نیز امید داشت. محمدرضاشاه گویی از پیش می‌دانست که چندین دهه پس از استقرار جمهوری اسلامی در ایران، نسلی ظهور خواهد کرد که درباره آنچه در سال‌های پادشاهی او رخ داد، کنجکاوی زیادی خواهد داشت. از همین رو، در کتاب «پاسخ به تاریخ» تلاش کرد به پرسش‌های نسل‌های پس از خود درباره کارنامه‌اش پاسخ دهد. نخستین نسخه کتاب «پاسخ به تاریخ» به زبان فرانسوی و در مکزیک با همکاری هانری بونیه، نویسنده و روزنامه‌نگار فرانسوی، تدوین شد و انتشارات آلبن میشل در پاریس نیز در دسامبر سال ۱۹۷۹ آن را منتشر کرد. پس از آن نیز شاه ایران در واپسین روزهای زندگی‌اش در قاهره، مطالبی را به نسخه انگلیسی آن افزود.
برای افزودن برچسب وارد شویدراز شباهت کلاه‌های آیینی؛ از ایران باستان تا یهودیت و اسلام
۲۱ تیر ۱۴۰۵ · ۲۲ دقیقه
چرا «کیپا» در یهودیت، «عرق‌چین» در اسلام و کلاه موبدان زرتشتی تا این اندازه به یکدیگر شباهت دارند و تاریخ درباره منشأ این همانندی چه می‌گوید؟ پوشاندن سر در سنت‌های دینی و آیینی مشرق‌زمین یکی از کهن‌ترین نشانه‌های مذهبی به شمار می‌رود. مروری بر آیین‌های سرزمین‌هایی که از شبه‌قاره هند و فلات ایران تا بین‌النهرین و کرانه‌های شرقی دریای مدیترانه امتداد دارند، نشان می‌دهد که بسیاری از پیروان ادیان گوناگون، هنگام نیایش، اجرای مناسک یا حضور در مکان‌های مقدس، از انواع مختلف پوشش سر استفاده می‌کرده‌اند. در میان این پوشش‌ها، سه نمونه وجود دارد که علاوه بر کاربرد مشترک، از نظر شکل و ساختار نیز شباهت چشمگیری دارند: «کیپا» در یهودیت، «عرق‌چین» یا «طاقیه» در اسلام، و کلاه موبدان در آیین زرتشتی. از این رو، این فرضیه مطرح می‌شود که آیا ممکن است این همسانی ساختاری نشانه تأثیرپذیری متقابل آنها از هم یا دست‌کم تبادل فرهنگی میان تمدن‌های همسایه باشد؟
برای افزودن برچسب وارد شویدکانال محرمانه پاکستان برای آمریکا؛ از نیکسون و مائو تا ترامپ و پزشکیان
۷ تیر ۱۴۰۵ · ۶ دقیقه
امروز نام پاکستان و کانال‌های محرمانه این کشور در قلب یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های امنیتی جهان، یعنی مذاکرات ایران و آمریکا، مطرح است. اما این اتفاق جدیدی نیست. ۵۵ سال پیش، پاکستان کانال محرمانه مذاکرات تاریخی آمریکا و چین بود. رویدادی که جهان را دگرگون کرد. تابستان ۱۹۷۱، هنری کسینجر، مشاور امنیت ملی ریچارد نیکسون، در سفری رسمی وارد پاکستان شد. همه چیز عادی به نظر می‌رسید. تا اینکه ناگهان اعلام شد او به دلیل ناراحتی گوارشی برنامه‌هایش را لغو کرده و برای استراحت به اقامتگاهی کوهستانی رفته است. خبرنگاران می‌پرسیدند چرا او را به بیمارستان منتقل نمی‌کنند؟ پاسخ این بود که نمی‌خواهد میزبانان پاکستانی را معذب کند. اما حقیقت چیز دیگری بود: کسینجر اصلا در پاکستان نبود. مانند امروز که پاکستان «کانال محرمانه مذاکرات ایران و آمریکا» است در آن زمان هم در پشتی برای مذاکره دولت نیکسون و چین کمونیست بود. کسینجر مخفیانه به فرودگاه راولپندی منتقل شد و با یک پرواز عادی خطوط هوایی پاکستان راهی پکن شد؛ سفری که حتی خدمه هواپیما هم از حضور مشاور امنیت ملی آمریکا در پرواز خبر نداشتند. در آنجا، کسینجر دور از چشم جهان، با ژو انلای، نخست‌وزیر چین، درباره عادی‌سازی روابط آمریکا و چین، آینده تایوان، جنگ ویتنام و موازنه قدرت در آسیا مذاکره کرد. نتیجه این دیدار محرمانه، سفر تاریخی ریچارد نیکسون به چین در سال ۱۹۷۲ و یکی از بزرگ‌ترین چرخش‌های ژئوپلیتیکی قرن بیستم بود؛ چرخشی که موازنه جنگ سرد را به سود آمریکا تغییر داد و چین را از انزوای بین‌المللی خارج کرد. گاهی یک «دل‌پیچه دروغین» می‌تواند مسیر تاریخ جهان را عوض کند. اما شاید آنچه میان نیکسون و مائو در دیدارشان رد و بدل شد مهم‌تر از این دل‌پیچه هم بود. هفت ماه بعد، در ۲۱ فوریه ۱۹۷۲، نیکسون وارد پکن شد. هیئت آمریکایی تصور می‌کرد نخستین دیدار رسمی با ژو انلای خواهد بود، اما چند ساعت پس از ورود، پیامی نامنتظره دریافت کرد: مائو تسه‌تونگ مایل است رئیس‌جمهور آمریکا را همین امروز ملاقات کند.
برای افزودن برچسب وارد شویدسرو، روایت آزادگی، استقامت و سربلندی در فرهنگ ایران
۳۱ خرداد ۱۴۰۵ · ۲۲ دقیقه
سرو، روایت آزادگی، استقامت و سربلندی در فرهنگ ایران
برای افزودن برچسب وارد شویداز بوئنوس آیرس تا لس‌آنجلس؛ مروری بر هفت حضور ایران در جام‌های جهانی فوتبال
۲۴ خرداد ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه
تیم ملی فوتبال ایران بامداد سه‌شنبه ۲۶ خرداد، هفتمین حضور خود در جام جهانی را آغاز خواهد کرد. رقابتی که این بار در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود و ایران در شرایطی متفاوت نسبت به دوره‌های گذشته پا به آن می‌گذارد.برخلاف بسیاری از جام‌های جهانی پیشین، آماده‌سازی ایران برای این دوره با مشکلاتی کم‌سابقه همراه بوده است. بحران صدور ویزا برای بخشی از اعضای کاروان، انتقال اجباری محل اردو از آمریکا به تیخوانای مکزیک و لغو چند مسابقه تدارکاتی، شرایطی را ایجاد کرد که حتی مقام‌های فدراسیون فوتبال ایران نیز آن را بی‌سابقه توصیف کردند.
برای افزودن برچسب وارد شویدروز پرچم در تقویم ایران و جایگاه خدشه‌ناپذیر نماد شیر و خورشید در قلب آن
۱۷ خرداد ۱۴۰۵ · ۱۴ دقیقه
پرچم شیر و خورشید که نزد ایرانیان ملی‌گرا نماد آزادگی، شجاعت و ایستادگی است، حافظه تاریخی ملتی را نمایندگی می‌کند که پیشینه‌اش به هزاران سال پیش در فلات ایران بازمی‌گردد.ایرانیان باستان خورشید را مظهر فروغ ایزدی و شیر را به‌سبب دلاوری، قرینه زمینی آن می‌دانستند. به گواهی اسناد، «شیر و خورشید» ریشه در جهان‌بینی تمدن‌های باستانی دارد و نشانهای از جایگاه خورشید در صورت فلکی شیر است.بر مبنای این دیدگاه، خورشید به‌عنوان منبع نور و حیات در صورت فلکی اسد (شیر) خانه دارد. این پیوند حامل معنایی نمادین است؛ خورشید در برج شیر در بالاترین نقطه اقتدار تابستانی خود قرار می‌گیرد. بنابراین، تصویر خورشید در پشت شیر، قدرت، پیروزی نور و نظم را نمایندگی می‌کند.پروفسور تورج دریایی، پژوهشگر تاریخ و استاد تاریخ، مطالعات و فرهنگ ایرانی در دانشگاه کالیفرنیا، زمستان ۱۴۰۱ در گفتوگو با کاملیا انتخابی‌فرد، سردبیر ایندیپندنت فارسی تایید کرد که نماد شیر و خورشید در دوره‌های مختلف تاریخی تغییراتی کرد و پس از برداشت مذهبی، در کنار آن شمشیر یا همان «ذوالفقار» منسوب به امام اول شیعیان به آن افزوده شد. خورشید خیلی مهم است، چون سمبل فَر است و در بیرق‌ها و نشانهای هخامنشی وجود دارد. شیر و خورشید در کنار هم به دوره سلجوقی باز می‌گردد و به دوره صفوی که می‌رسیم شمشیر ذوالفقار نیز به آن افزوده می‌شود.
برای افزودن برچسب وارد شویدپرویز قلیچ‌خانی؛ اسطوره‌ای که فوتبال ایران را به قله آسیا رساند
۳ خرداد ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه
پرویز قلیچ‌خانی، کاپیتان پیشین تیم ملی فوتبال ایران و از بزرگ‌ترین چهره‌های تاریخ ورزش ایران، شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵، برابر با ۲۳ مه ۲۰۲۶، در ۸۱ سالگی در بیمارستانی در حومه پاریس درگذشت. او که سال‌های پایانی عمر را با بیماری آلزایمر گذراند، برای چند نسل از ایرانیان تنها یک فوتبالیست نبود؛ نماد دوره‌ای طلایی از فوتبال ملی ایران بود که در آن تیم ملی، با اتکا به نسل درخشانی از بازیکنان، قدرت اول آسیا محسوب می‌شد.
برای افزودن برچسب وارد شویدصدوسیامین سال ترور قبله عالم، ناصرالدین شاه قاجار و تاثیر آن بر وقایع سیاسی ایران
۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه
دوازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۲۷۵ خورشیدی، هنگامی که ناصرالدین‌شاه قاجار به مناسبت پنجاهمین سال سلطنتش راهی حرم عبدالعظیم در شهر ری شد و برخلاف روال همیشگی، از ملازمان خود خواست اجازه دهند مردم برای دیدار به او نزدیک شوند، شاید هرگز تصور نمی‌کرد که این سفر، واپسین سفر زندگی‌اش باشد و همان روز و در همان مکان، به دست میرزا رضای کرمانی کشته شود. اکنون ۱۳۰ سال از ترور ناصرالدین‌شاه می‌گذرد؛ رویدادی که تاریخ معاصر ایران را، از منظر حذف فیزیکی عالی‌ترین مقام حکومت، به پیش و پس از خود تقسیم کرد. میرزا رضای کرمانی که از مریدان سید جمال‌الدین اسدآبادی بود و سال‌هایی از عمر خود را در زندان گذرانده بود، در آن روز در میان زائران کمین کرد. هنگامی که شاه از کالسکه پیاده شد و به سوی صحن حرم گام برداشت، خود را به او رساند و از فاصله‌ای نزدیک گلوله‌ای به سینه او شلیک کرد.
برای افزودن برچسب وارد شویداز ایده استقلال نفتی شاه تا جدایی امارات؛ داستان ۶۰ ساله اوپک
۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ · ۹ دقیقه
تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک و اوپک پلاس از روز ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، خبری بود که شاید در نگاه اول فقط یک اختلاف فنی بر سر سهمیه تولید به نظر برسد، اما در واقع ریشه‌هایی عمیق در تاریخ، سیاست و اقتصاد نفت دارد. باید برگردیم به بیش از شصت سال پیش؛ به زمانی که نفت هنوز هم «طلای سیاه» بود، اما کنترلش بیشتر در دست شرکت‌های غربی قرار داشت تا کشورهای تولیدکننده. اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، دنیای نفت شبیه بازی‌ای بود که قواعدش را شرکت‌های غربی تعیین می‌کردند. گروهی که به «هفت خواهران» معروف بودند یعنی شرکت‌های بزرگ نفتی امریکایی و اروپایی مثل اکسون، شل و بریتیش پترولیوم کنترل کامل بازار نفت دنیا را در دست داشتند. قیمت را آنها تعیین می‌کردند، تولید را آنها تنظیم می‌کردند، و کشورهای صاحب نفت تنها نظاره‌گر بودند.
برای افزودن برچسب وارد شویدشعر فارسی سرود ملی پاکستان؛ سیطره تمدن ایرانی فراتر از مرزهای سیاسی مدرن
۲۲ فروردین ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه
کشوری که امروز به نام «پاکستان» می‌شناسیم و به گواهی اسناد تاریخی، زمانی بخشی از تمدن بزرگ ایران بود، قرابت فرهنگی بسیاری با ایران دارد و متاثر از قلمرو زبان فارسی است. این قرابت آنقدر سترگ و عمیق است که شاید برای خیلی از ما جالب باشد بدانیم، سرود ملی این کشور که «قومی ترانه» نام دارد، هم به زبان فارسی و سرشار از واژگان و عبارات فارسی مانند «پاک سرزمین» و «شاد باد» است. برای آگاهی از چگونگی شکل‌گیری سرود ملی پاکستان، باید به دهه‌ها پیش از استقلال این کشور بازگردیم. یعنی دورانی که هنوز کشوری به نام پاکستان وجود نداشت. در آن دوران، بخش‌های وسیعی از هند و پاکستان امروزی تحت نفوذ امپراتوری گورکانی یا مغولان هند قرار داشت. این امپراتوری از قرن شانزدهم تا اوایل قرن نوزدهم، یکی از مهم‌ترین قدرت‌های منطقه محسوب می‌شد. زبان فارسی در دیوان و ساختار حکومتی گورکانیان، هم زبان رسمی بود و هم شاعران و نویسندگان به این زبان، آثار ادبی خلق می‌کردند. در همین دوره بود که سبک هندی در شعر فارسی که در تحولات ادبی ایران ریشه داشت، با مهاجرت برخی شعرای ایرانی به هند، در بستر فرهنگی دربار گورکانیان، به اوج شکوفایی رسید. سرآمد این شاعران که پرچمدار سبک هندی در تاریخ ادبیات ایران شد، صائب تبریزی بود. گورکانیان به زبان و شعر فارسی بسیار علاقه‌مند بودند و در گسترش زبان فارسی هم به‌عنوان زبان تخیل و شعر و هم به‌عنوان زبان رسمی، نقش داشتند، اما آنها نیز عاقبت مانند هر سلسله و حکومت دیگر در تاریخ، افول کردند.
برای افزودن برچسب وارد شویدایران در دوران پارینه‌سنگی چگونه بود؟
۱۵ فروردین ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه
فلات ایران، جغرافیایی پهناور و باشکوه با هزاران داستان نوشته و نانوشته است؛ سرزمینی که از دوران پارینه‌سنگی تا ظهور نخستین تمدن‌های بشری، همواره صحنه تبلور هوش سرشار و نبوغ ساکنانش بوده است. درک این عظمت، تنها به مدد سفر به اعماق زمان و آگاهی از ریشه‌های کهن این مرز و بوم میسر است. پیشینه حضور انسان در این جغرافیا به اعصار پیش از تاریخ بازمی‌گردد؛ زمانی که هنوز خبری از خط و نوشتار نبود، اما سکوت آن دوران هرگز به معنای تهی بودن از معنا نیست. کاوش‌های باستان‌شناختی در غارها و دشت‌های ایران به‌وضوح نشان می‌دهد که این سرزمین، حتی در دوران ما قبل تاریخ نیز کانون نوآوری بوده است. ثبت جهانی غارهای پارینه‌سنگی لرستان، که پیشینه آنها به حدود ۸۰ هزار سال پیش می‌رسد، در فهرست آثار جهانی یونسکو در تابستان ۱۴۰۴ گواهی است بر اینکه جهان به پیشینه غنی این سرزمین اذعان می‌کند. دوران پارینه‌سنگی یا همان عصر حجر در ایران، هرچند با تراشیدن سنگ‌ها آغاز شد، اما در واقع سنگ‌بنای مسیری بود که تداوم آن به دوران برنز و آهن رسید که در تمدن‌هایی مانند جیرفت و شهر سوخته ظهور کرد و میراث بزرگ دیگر آن نیز نخستین منشور حقوق بشر جهان و ده‌ها آثار بی‌همتای تاریخی است. از این منظر، می‌توان بدون لکنت گفت که ایران یکی از پایه‌های اصلی تاریخ و تمدن جهان است؛ سرزمینی که یافته‌های باستان‌شناسی اثبات می‌کنند ساکنانش هزاران سال پیش، علاوه بر پیشگامی در شهرسازی و معماری، به دستاوردهای علمی حیرت‌انگیزی نیز دست یافته بودند.
برای افزودن برچسب وارد شویدچگونه اصفهان نصف جهان نام گرفت؟
۹ فروردین ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه
در قلب فلات ایران، جایی که کویر و کوهستان سینه به سینه یکدیگر می‌شوند، شهری گسترده است که در بلندای تاریخ از پیشدادیان تا صفویان به معجزه هنر، معماری و ایستادگی شناخته می‌شود. شهری شبیه به یک ترجیع‌بند از ادبیات کهن ایران که «نصف‌جهان» نام گرفته است. شهری که هر گوشه‌اش هوش از سر می‌رباید؛ از کاشی‌کاری‌های شگفت‌انگیز مسجد امام تا مهندسی عالی‌قاپو و چهل‌ستون، تا ضرب دل‌انگیز قلمزنان در کوچه‌های پشتی میدان نقش جهان.
برای افزودن برچسب وارد شویدتنگهای که قرن‌هاست قلب تپنده دریانوردی، تجارت و سیاست است؛ تنگه هرمز
۲۳ اسفند ۱۴۰۴ · ۶ دقیقه
در کرانه‌های جنوبی ایران، آنجا که خلیج فارس به سوی آب‌های آزاد جهان آغوش می‌گشاید، تنگه‌ای قرار دارد که از قرن‌ها پیش تاکنون، قلب تپنده دریانوردی، تجارت و سیاست بوده و نبض اقتصاد جهان را در پهنای نیلگون خود به شماره انداخته است. باریکه آبی هرمز؛ جایی که نقشه جهان شکوه یک «هشت فارسی» را به نمایش می‌گذارد. در شمال آن، فلات ایران و استان هرمزگان با قامتی استوار ایستاده‌اند. این آبراه هلالی‌شکل در باریک‌ترین نقطه‌اش تنها حدود ۳۳ کیلومتر پهنا دارد. با این حال، وسعت اهمیت راهبردی‌اش آنقدر زیاد است که گویی تمامی جغرافیای زمین را دربر می‌گیرد. در توضیح اهمیت راهبردی‌اش همین بس که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند. باریکه هرمز به ماه شب‌افروزی می‌ماند که چندین ستاره درخشان آن را احاطه کرده‌اند، ستاره‌هایی که در قاموس جغرافیایی جزیره نامیده می‌شوند، و هر یک به‌تنهایی نیز اهمیت تاریخی، جغرافیایی و راهبردی دارند. مانند جزیره قشم که همچون سپری در ورودی تنگه قد علم کرده است، هرمز که خاک سرخ و رنگینش هوش از سر می‌رباید، لارَک که در بخش شرقی باریکه دیده‌بان عمیق‌ترین آب‌های تنگه است، و هنگام که در کنار دیگر جزایر، مانند دژی استوار عمل می‌کند. این دژ استوار را جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، مستحکم‌تر نیز کرده‌اند.
برای افزودن برچسب وارد شویدمجتبی خامنه‌ای، چهره‌ای که از سایه به مرکز معادلات قدرت نزدیک شد
۱۷ اسفند ۱۴۰۴ · ۱۲ دقیقه
دومین پسر علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در سال‌های اخیر به یکی از چهره‌های مهم در معادلات قدرت در جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. هرچند مجتبی خامنه‌ای دهه‌ها بیشتر در پشت صحنه فعالیت می‌کرد و حضور علنی محدودی داشت، تحولات سیاسی داخلی و منطقه‌ای، به‌ویژه مسئله جانشینی رهبری، موجب شد که نام او بیش از گذشته در تحلیل‌ها و گزارش‌ها مطرح شود.
برای افزودن برچسب وارد شویدسیمرغ در اندیشه و ادب پارسی از شاهنامه تا هفت شهر عشق عطار
۳ اسفند ۱۴۰۴ · ۷ دقیقه
اگر بخواهیم در ساحت بی‌کران اندیشه و ادب فارسی، از حماسه گرفته تا فلسفه و عرفان، عنصر مشترکی بیابیم که همزمان خرد، مهر و جاودانگی را نمایندگی کند، بی‌گمان به سیمرغ خواهیم رسید؛ موجودی اساطیری که در شاهنامه فردوسی، پهلوان‌پرور، شفابخش و همه‌چیزدان است. در حکمت ابن‌سینا، طی طریق می‌کند، در اشراق سهروردی، بال می‌گشاید و در منطق‌الطیر عطار نیشابوری، به سرمنزل مقصود می‌رسد. هرچند در قلمرو اندیشه و ادب فارسی، مرغان افسانه‌ای کم نیستند و از هدهد و هما گرفته تا مرغ آمین و ققنوس، هر یک رمزوراز خود را دارند، بی‌شک دل‌انگیزترین آنها سیمرغ است؛ همان که در عرفان اسلامی او را «عنقا» نیز نامیده‌اند.
برای افزودن برچسب وارد شویدسه هفته سرنوشت‌ساز؛ نقش بختیار در خروج شاه و استقرار نظام خمینی
۲۳ بهمن ۱۴۰۴ · ۱۲ دقیقه
از هنگام خروج شاه از ایران، یعنی ۲۶ دی‌ماه تا اعلام بی‌طرفی ارتش در روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، یعنی کمتر از یک ماه، به طور حیرت‌انگیزی شرایط لازم برای جابه‌جایی قدرت و استقرار نظام خمینی فراهم شد.شرایطی که بدون تردید، آخرین نخست‌وزیر شاه، یعنی دکتر شاپور بختیار، نقش مهمی در عملیاتی شدن آن داشت. مردی که طبق اظهارات سپهبد هوشنگ حاتم، جانشین دفتر ویژه اطلاعات، در ۲۱ بهمن اعلام کرد به دنبال جمهوری است و بنابراین، ارتش شاهنشاهی دیگر تعهدی به او ندارد. در پی این گفته نخست‌وزیر وقت، روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، جلسه‌ای به درخواست شورای فرماندهان ارتش تشکیل شد، بیانیه بی‌طرفی ارتش از رادیو خوانده و به پادگان‌ها و یگان‌های نظامی ابلاغ شد؛ و در عمل، در کودتایی خاموش علیه شاه، ملت و کشور، ارتش از اعتبار ساقط شد تا نظام خمینی تشکیل شود.این پادکست براساس سرمقاله کاملیا انتخابی‌فرد، سردبیر ایندیپندنت فارسی در تاریخ ۲۲ بهمن تنظیم شده است.
برای افزودن برچسب وارد شویدققنوس پرنده اساطیری و نماد پیروزی نور بر تاریکی
۱۹ بهمن ۱۴۰۴ · ۶ دقیقه
هنگامی که شعله‌های آتش سوزان ققنوس را فرامی‌گیرد، صدایش خاموش می‌شود و در سوختنی فرساینده، آنچه از او باقی می‌ماند، توده‌ای خاکستر است.تنها کسانی که اساطیر را باور دارند، می‌دانند که این پایان کار نیست. ققنوس نماد برخاستن، شکفتن و نوزایی از دل ناباوری است؛ پرنده‌ای نامیرا که از سوخته خود، پلی به سوی امید و زندگی می‌سازد.از همین رو است که خود‌شکوفایی هر انسانی را پس از دوره‌ای از سوختن و سختی، به ققنوس تشبیه می‌کنند و جامعه‌ای را که ستم، استبداد و ویرانی تحمیلی را شکست می‌دهد و به نوسازی همت می‌گمارد، ققنوس‌وار می‌دانند.
برای افزودن برچسب وارد شویدانقلاب ملی شیر و خورشید از جایی آغاز شد که شاهنامه فردوسی به پایان رسید
۱۲ بهمن ۱۴۰۴ · ۱۰ دقیقه
نماد شیر و خورشید با فرهنگ و تمدن باستانی ایران پیوند عمیق دارد و بر خلاف ایدئولوژی‌های فراملی که مرزهای جغرافیایی و منافع ملی را فدای آرمان‌های مذهبی می‌کنند، بر مفاهیمی چون میهن، ملت و تاریخ و تمدن متمرکز است. به همین دلیل می‌توان آن را مهم‌ترین سلاح در برابر حکومتی دانست که نزدیک به پنج دهه سعی کرد هویت ملی را به حاشیه براند و به جای آن امت‌سازی کند. در واقع پرچم شیر و خورشید، نمادی که در آن خورشید مظهر روشنایی و آگاهی و شیر مظهر پاسداری از این سرزمین است، یادآور می‌شود که ایران اولویت دارد.برای اینستاگرام آیت‌الله خمینی در همان روزهای نخست استقرار جمهوری اسلامی در ایران، به‌صراحت به ملی‌گرایی تاخت و آن را «اساس بدبختی مسلمانان» خواند. علی خامنه‌ای نیز طی سال‌های حکمرانی‌اش همواره بر گسترش امت اسلام متمرکز بود و دستگاه تبلیغاتی‌اش را به شکلی هدفمند علیه ملی‌گرایی بسیج کرد، زیرا اسلام سیاسی در ماهیت با فرهنگ و تمدن ملی مشکل دارد. همان‌طور که فاتحان قادسیه به دنبال محو هویت ساسانی در خلافت اسلامی بودند، در ۵۰ سال اخیر نیز تلاش شد تا هویت ایرانی یا حذف یا با هویت دینی ترکیب شود
برای افزودن برچسب وارد شویدعارف قزوینی و تصنیف ماندگار از خون جوانان وطن لاله دمیده
۴ بهمن ۱۴۰۴ · ۶ دقیقه
حدود یک سال از واقعه به توپ بستن مجلس به دستور محمدعلی‌شاه قاجار می‌گذشت. پس از یک دوره خفقان در سراسر ایران، قشون مشروطه‌خواهان موفق به فتح تهران شده بودند و دوران استبداد صغیر عملا به پایان رسیده بود. با آغاز به کار دومین مجلس شورای ملی فضای کشور آمیزه‌ای از شور پیروزی و سوگ برای کسانی بود که در راه آزادی جان باخته بودند. در چنین شرایطی عارف قزوینی، شاعری که به سرودن اشعار میهن‌پرستانه شهره است، تصنیف «از خون جوانان وطن لاله دمیده» را سرود؛ اثری که تا به امروز ماندگارترین یادبود برای آزادی‌خواهانی است که در راه آرمان‌های ملی کشته شده‌اند. در شعر و ادبیات ایران، لاله نماد «شهادت» است و خاستگاه آن نیز به روایت‌های باستانی و سوگ سیاوش بازمی‌گردد. پس از آنکه خون سیاوش به ناحق بر زمین ریخت، گل لاله‌ای که شاهد ماجرا بود سر به زیر انداخت تا بگرید و دیگر هرگز قد راست نکرد. از همین روست که آن را «لاله واژگون» می‌نامند و فردوسی نیز در شاهنامه این داستان را تایید کرده است. اگرچه لاله به عنوان نماد جوانانی که به ناحق در مبارزه با ظلم کشته شده‌اند، در آثار شاعران دیگر نیز بازتاب یافته است، اما بیراه نیست اگر بگوییم معروف‌ترین نمود آن همین تصنیف عارف قزوینی است. این اثر با نامهای «راز دل» و «هنگام می» نیز شناخته می‌شود.
برای افزودن برچسب وارد شویدپس از مرگ خامنه‌ای چه خواهد شد؟
۱۴ دی ۱۴۰۴ · ۱۷ دقیقه
Translator با علنی‌تر شدن بحران مشروعیت جمهوری اسلامی جلوی چشم مردم جهان، یک‌بار دیگر مسئله جانشینی احتمالی علی خامنه‌ای، در صورت بقای عمر حکومت، مورد توجه قرار گرفته است. جمهوری اسلامی که با چالش‌های جهانی و چالش داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کند، آیا برنامه‌ای برای رویارویی احتمالی با مرگ دومین رهبر خود دارد؟
برای افزودن برچسب وارد شویدایرج خواجه‌امیری، استاد آواز ایران ۹۳ ساله شد
۸ دی ۱۴۰۴ · ۹ دقیقه
ایرج خواجه‌امیری، استاد آواز ایران و ملقب به «پهلوان آواز» ۹۳ ساله شد؛ کسی که گلپا او را «گردن‌کلفت آواز ایران» نامید و شجریان او را «متر و معیار آوازخوانی» می‌دانست.ایرج، چه به‌عنوان استادی که در گل‌های رنگارنگ هنرنمایی کرد و چه به‌عنوان صدای گرمی که با چهره کاریزماتیک فردین به پرده سینما رفت، نامی ماندگار در حافظه جمعی ایرانیان است
برای افزودن برچسب وارد شویدکانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۶۰ ساله شد
۲ دی ۱۴۰۴ · ۱۲ دقیقه
Translator کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان درست ۶۰ سال پیش، در دی‌ماه ۱۳۴۴ با هدفی بزرگ متولد شد: ایجاد عدالت فرهنگی از طریق دایر کردن کتابخانه‌ها در سراسر ایران، به‌ویژه در مناطق محروم. این نهاد فرهنگی‌ـ‌هنری به ریاست شهبانو فرح پهلوی و مدیریت لیلی امیرارجمند آغاز به کار کرد. نقطه آغاز بخش انتشارات کانون، ترجمه و تصویرگری داستان «دخترک دریا» اثر هانس کریستین آندرسن به قلم شهبانو بود که عواید آن، سرمایه اولیه این مسیر درخشان را تامین کرد. کانون به‌سرعت فراتر از کتابخانه رفت و با ایجاد صدها سالن نمایش و کارگاه‌های تخصصی، به قطب سینما، تئاتر، نقاشی و موسیقی تبدیل شد. در مدتی کوتاه، کانون با برگزاری اردوها و مسابقات هنری، استعدادهای بی‌شماری را از روستاها گرفته تا شهرهای بزرگ شکوفا کرد.کانون که امروز پس از چهار دهه مداخلات جمهوری اسلامی و تزریق عقاید، در دوران افول به‌سر می‌برد، میراث‌دار خاطرات جمعی نسل‌هایی است که در راهروهای کتابخانه‌هایش، دنیای هنر و اندیشه را کشف کردند.
برای افزودن برچسب وارد شوید