راز شباهت کلاه‌های آیینی؛ از ایران باستان تا یهودیت و اسلام

رادیو جامعه (پادکست اجتماعی)

IndependentPersian / ایندیپندنت فارسی

⁨۲۱ تیر ۱۴۰۵⁩ · ⁨۲۲ دقیقه⁩

چرا «کیپا» در یهودیت، «عرق‌چین» در اسلام و کلاه موبدان زرتشتی تا این اندازه به یکدیگر شباهت دارند و تاریخ درباره منشأ این همانندی چه می‌گوید؟ پوشاندن سر در سنت‌های دینی و آیینی مشرق‌زمین یکی از کهن‌ترین نشانه‌های مذهبی به شمار می‌رود. مروری بر آیین‌های سرزمین‌هایی که از شبه‌قاره هند و فلات ایران تا بین‌النهرین و کرانه‌های شرقی دریای مدیترانه امتداد دارند، نشان می‌دهد که بسیاری از پیروان ادیان گوناگون، هنگام نیایش، اجرای مناسک یا حضور در مکان‌های مقدس، از انواع مختلف پوشش سر استفاده می‌کرده‌اند. در میان این پوشش‌ها، سه نمونه‌ وجود دارد که علاوه بر کاربرد مشترک، از نظر شکل و ساختار نیز شباهت چشمگیری دارند: «کیپا» در یهودیت، «عرق‌چین» یا «طاقیه» در اسلام، و کلاه موبدان در آیین زرتشتی. از این رو، این فرضیه مطرح می‌شود که آیا ممکن است این همسانی ساختاری نشانه تأثیرپذیری متقابل آنها از هم یا دست‌کم تبادل فرهنگی میان تمدن‌های همسایه باشد؟